شناسایی پیشران‌ها و سناریوهای مؤثر بر مدیریت یکپارچه روستاهای حوضه آبخیز داورزن

نوع مقاله : مقاله برگرفته از پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

2 استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

3 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

4 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه فردوسی، مشهد، ایران.

چکیده

مدیریت یکپارچه آبخیزداری می‌تواند به‌عنوان یک پیش‌شرط لازم برای مدیریت پایدار و بهبود سبک زندگی و معیشت مردم محلی موردتوجه قرار گیرد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی پیشران‌ها و سناریوهای مؤثر بر مدیریت یکپارچه روستاهای حوضه آبخیز داورزن است. برای این کار از ابزار پرسش‌نامه استفاده شد که به‌وسیله کارشناسان خبره و اجرایی(شامل اعضای هیئت‌علمی صاحب‌نظر و کارکنان منابع طبیعی، سازمان‌های مردم‌نهاد فعال و جوامع محلی) تکمیل گردید. اعضای آن به روش نمونه‌گیری گلوله‌برفی انتخاب شدند. برای مشخص کردن پیشران‌های چالش‌برانگیز از مدل MICMAC استفاده شد. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده، شاخص‌هایی ازجمله پایین بودن متوسط درآمد و سرمایه بهره‌برداران؛ کمبود تسهیلات اعطایی کم‌بهره بانک‌ها، مؤسسات اعتباری و صندوق حمایت از توسعه تنوع معیشتی و اتکای ضعیف دولت به بخش خصوصی در واگذاری اختیارات به این بخش به دلایلی ازجمله ورشکستگی یا بی‌تعهدی سرمایه‌گذاران و... مهم‌ترین پیشران‌های دخیل در زمینه مدیریت یکپارچه آبخیز روستایی داورزن را شکل می‌دهند. برای تشریح سناریوهای محتمل از نرم‌افزار سناریو ویزارد استفاده شد. نتایج این بخش نشان داد از مجموع 24 وضعیت موجود، سناریوی دهم به‌عنوان مطلوب‌ترین حالت سناریوی ممکن در نظر گرفته شد.

کلیدواژه‌ها


Abdullahi, A., Salehi, S., Zahedi Mazandarani, M., Zokaei, M. (2019). The Social Construction of Drought among Farmers: A Case Study of the Central and Western Parts of Isfahan Province. Journal of Rural Research, 10(1), 114-129. (In Persian)
Al-Busaidi, M. (2012). The struggle between nature and development: Linking local knowledge with sustainable natural resources management in Al-Jabal Al-Akhdar Region, Oman (Doctoral dissertation, University of Glasgow).
Athari, Z., Pezeshki Rad, Gh., Abbasi, AS., Ali Beigi, A. (2017). Challenges of watershed management in the country using Delphi technique (technical report), Journal of Watershed Management Research, 8(15), 268-279. (In Persian)
Ebrahimi-Azarkhoran, F., Ghorbani, M., Selajgeh, A., Mohseni-Saravi, M. (2015). Social Network Analysis; Social power and key actors in the action plan of participatory management of water resources (Case study: Jajroud River, Latian watershed-Darbandsar village). Journal of Iranian Watershed Management Association, 9(28), 21-33. (In Persian)
Eslami, I., Saadal-Din, A., Barani, H., Asgharpour-Masouleh, A., Akhbari, M. (2016). Pathology of public participation in the development of drinking water resources in Yazd rangelands based on Delphi technique, Journal of Scientific Research, 10(3), 364-375. (In Persian)
Hallaj, Z., Sadighi, H., Farhadian, H. (2018). Investigation Environmental Attitude values in Pro-Environmental Behavior of Sistan Region’s Farmers in Copping with Drought. Journal of Rural Research, 9(1), 136-147.
Hassanpour, R., Estelaji, A., Mahdavi, M. (2018). Evaluation of Sustainable Development Model of Rural Areas in Watersheds with Emphasis on Environmental Components in Rameh Watershed of Semnan Province. Journal of Geography (Regional Planning), 8(3), 175-192. (In Persian)
Kalantari, Q., Maknoon, R., Karimi, D. (2017). Establishment of Legal Framework for Integrated Water Resources Management in Iranian Watersheds. Journal of Strategic Studies of Public Policy, 7(25), 35-51. (In Persian)
Khairkhah, D., Mohammadi-Kangrani, H., Bazrafshan, O. (2016). A Study of the Inter-Organizational Communication Network in the Law of the Fifth Development Plan of the Islamic Republic of Iran With a focus on natural resources, Journal of Iranian Forest, 8(2), 225-238. (In Persian)
Mehrdoust, K., Shams, A., Karami Dehkordi, E. (2013). Effective Factors on Rural People Participation in Watershed Management Projects (Case Study: Dorod Faraman & LalAbad Basin, Kermanshah Province). Iranian Journal of Agricultural Economics and Development Research, 44(3), 399-409. doi: 10.22059/ijaedr.2013.50228. (In Persian)
MirzaAli, M., Nazari, A., Ownegh, M. (2018). Measuring the physical dimension of rural resilience against flood (Case study: Gorganroud watershed basin). Physical Sacial Planning, 5(3), 111-133. doi: 10.30473/psp.2018.5262. (In Persian)
Misfaei, J., Nik-Kami, D., Saleh-Pourjam, A. (2019). Watershed Management in Iran: History, Evolution and Future Needs. Journal of Watershed Engineering and Management, 11 (2), 283-300. (In Persian)
Neary, D. (2000). Changing perceptions of watershed management from a retrospective viewpoint. In: Ffolliott, Peter F., Baker Jr., Malchus B.; Edminster, Carleton B., Dillon, Madelyn C., Mora, Karen L., tech. coords. Land Stewardship in the 21st Century: The Contributions of Watershed Management; 2000 March 13-16; Tucson, AZ. Proc. RMRS-P-13. Fort Collins, CO: US Department of Agriculture, Forest Service, Rocky Mountain Research Station, 2(13), 167-176.‏
Noor-Mohammadi, S., Bakhshi, M., Yousefi, M. (2017). A Study of Factors Affecting the Success of Watershed Management Projects from the Perspective of Natural Resources Experts. Journal of Reservoir Surface Systems, 5(15), 1-12. (In Persian)
Omidi-Shahabad, O., Badri, S., Rezvani, M., Zali, N. (2019). Analysis of Key Factors Affecting the Formation of Rural Planning Pattern with Futuristic Approach (Case Study: Lorestan Province). Journal of Rural Research, 10(1), 90-121. (In Persian)
Pahl-Wostl, C. (2007). Transitions towards adaptive management of water facing climate and global change. Journal of Water resources management, 21(1), 49-62.
Prizadi, T., Mostafavi-Sahib, S., Shah-Mohammadnejad, S. (2017). Futurism of the Residential System in Baseline Scenario Planning; Improving Regional Planning and Planning (Case Study: Isfahan Province). Journal of Land Management, 9(1), 81-110. (In Persian)
Ramesht, M., Ahmadi, A., Ara, H. (2010). Watersheds from a systemic perspective (Case study: Gamasiab River Watershed). Journal of Urban Ecological Research, 1 (1), 127-136. (In Persian)
Rezayan Ghayehbashi A, Marzban E. (2020) Identification of driving forces, uncertainties and future scenarios of Iran's environment. 12 (4) :531-554. (In Persian)
Rezvani, M., Badri, S., Salmani, M., Gharani, B. (2009). Analyzing Effective Factors on Participatory Rural Development Model (Case Study: Hableh River Catchment Area). Human Geography Research, 42(69), 67-86. . (In Persian)
Salari, F., Ghorbani, M., Malekian, A., Fahmi, H. (2016). Application of social network analysis method in capacity assessment of local stakeholders to establish participatory management of water resources (Study area: Sarab Shahhossein village, Razin watershed, Kermanshah). Journal of Iran Water and Soil Research, 47(2), 378-395. (In Persian)
Sharifzadegan, M., Khavaninzadeh, A., Fathi, H., Malekpour-Asl, B. (2013). Using the interconnected network approach in leveling residential areas in Qom province to improve regional planning and planning. Journal of Land Management, 5(2), 211-240. (In Persian)
Shoaei, Z., Sharifi, F., Rahimi-BandarAbadi, S. (2018). Comprehensive watershed management and the challenge of natural disaster aggravation. The third national conference on soil protection and watershed management with the focus on "monitoring and evaluation of resources and their management in watersheds". Tehran. https://civilica.com/doc/908310. (In Persian)
Wang, G., Mang, S., Cai, H., Liu, S., Zhang, Z., Wang, L., Innes, J. (2016). Integrated watershed management: evolution, development and emerging trends. Journal of Forestry Research. 27(5). 967-994.
دوره 13، شماره 2
شهریور 1401
صفحه 314-331
  • تاریخ دریافت: 09 دی 1400
  • تاریخ بازنگری: 08 اردیبهشت 1401
  • تاریخ پذیرش: 18 اردیبهشت 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 19 اردیبهشت 1401