ارزیابی بافت‌های فرسوده روستایی با استفاده از مؤلفه‌های کیفیت محیطی (موردمطالعه: پیرامون کلان‌شهر تهران)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

هدف این پژوهش معرفی و به‌کارگیری روش جدید و کارآمد CODAS جهت اولویت‌بندی و ارزیابی بافت‌های فرسوده روستایی بر مبنای معیارهای اصلی کیفیت محیطی است. روش تحقیق این مقاله توصیفی‌ کاربردی و شیوه جمع‌آوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای و میدانی است که با استفاده از پرسش‌نامه، داده‌های عینی از ۲۶۰ خانوار روستایی و ۱۵ نفر از مدیران محلی در روستاهای فرسوده پیرامون کلان‌شهر تهران، و داده‌های ذهنی از ۱۵ نفر از متخصصین علمی جمع‌آوری، توصیف و تحلیل شد. نتایج پژوهش حاضر بر اساس شش مؤلفه اصلی کیفیت محیطی (به ترتیب اهمیت شامل ظرفیت تحمل/ کاهش ریسک، سرزندگی و تعلق‌پذیری، بهداشت محیط، دسترسی و تنوع خدمات، امنیت و مقیاس انسانی پیاده، نفوذپذیری) و روستاهای پانزده‌گانه نشان می‌دهد که روستای یهر در مقایسه با روستاهای دیگر، شرایط نامطلوب‌تری را به لحاظ وضعیت کیفیت محیطی به کمک روش کُداس داشته است. سپس به ترتیب، روستاهای کبیرآباد، مشهد فیروزکوه، حسن‌آباد باقراٌف، حصارکوچک، قوئینک رخشانی، آتشان، جعفرآباد باقراٌف، مزداران، زواره بید، وسطر، حصارمهتر، رامین، قلعه بلند، و صالح‌آباد شرقی قرار گرفته‌اند. همچنین در این تحقیق، CODAS به‌عنوان روشی مناسب و با دقت بسیار بالا برای اولویت‌بندی سکونتگاه‌های فرسوده روستایی بر مبنای مؤلفه‌های اصلی کیفیت محیطی ارزیابی شده است.

کلیدواژه‌ها


Andalib, A. (2007). Renovation process of the deteriorated textures of Tehran city (Vol. 4). Tehran: Tehran Renovation Organization: Office for the Renovation of Deteriorated Textures. (In Persian)
Andalib, A., & Hajialiakbari, K. (2008). The renovation of deteriorated urban areas with the participation of residents, neighborhood Shahid Khobbakht, district 15 in Tehran (Vol. 7). Tehran: Tehran Renovation Organization: Office for the Renovation of Deteriorated Textures. (In Persian)
Badi, IA., Abdulshahed, AM., & Shetwanc, AG. (2018). A case study of supplier selection for a steelmaking company in Libya by using the COmbinative Distance-based ASsessment (CODAS) model. Decision Making: Applications in Management and Engineering, 1 (1): 1-12. doi: 10.31181/dmame180101b
Babatunde, MO., & Ighravwe, DE. (2019). A CRITIC-TOPSIS framework for hybrid renewable energy systems evaluation under technoeconomic requirements. Journal of Project Management, 4: 1-18. doi: 10.5267/j.jpm.2018.12.001
Carneiro, C., Morello, E., Desthieux, G., & Golay, F. (2010). Urban environment quality indicators: application to solar radiation and morphological analysis on built area. Advances in Visualization, Imaging and Simulation, 141-148. https://www.researchgate.net/publication/228701266
Dayyani, L. (2018). Pattern presentation for organizing of rural deteriorated textures in the metropolises fringe (case study: the rural areas of Tehran province). PhD Thesis of Geography and Rural Planning. Faculty of Humanities, University of Tarbiat Modares. (In Persian).
Eftekhari, A.R., & Behzadnasab, J. (2004). Communication planning, a critical approach to planning theory (with emphasis on rural development planning). The Journal of Humanities Modares, 8 (1): 1-22. (In Persian)
Faisal, K., & Shaker, A. (2017). Improving the accuracy of urban environmental quality assessment using Geographically-Weighted Regression techniques. Sensors, 17 (528): 1-25. doi:10.3390/s17030528
Faraji Mollaie, A. (2015). Analysis of environmental quality dimensions in the context of Moftabad deteriorated fabric neighborhood in district 13 of Tehran. Journal of Urban Landscape Research, 2 (3): 61-87. (In Persian)
Foley, J. (1997, November). Communicative planning theory and community initiatives. Paper presented at the College of Urban and Public Affairs (CUPA) Working Papers, Association of Collegiate Schools of Planning Conference. https://scholarworks.uno.edu/cupa_wp/8
Garau, C., & Pavan, V.M. (2018). Evaluating urban quality: indicators and assessment tools for smart sustainable cities. Sustainability, 10 (575): 1-18. doi:10.3390/su10030575
Habibi, K., Pourahmad, A., & Meshkini, A. (2007). Rehabilitation and modernization of old town texts. Kurdistan: Kurdistan University. (In Persian)
Hamzenejad, M., Shakouri, M., & Shakouri, N. (2018). Investigating and analyzing the condition of the worn texture of Jaffari neighborhood in Tehran with the approach of promoting environmental quality and providing solutions for its organization by using GIS. Journal of Innovative Research in Engineering Sciences, 4 (1): 17-29.
Mohammadi, J., & Tafakori, A. (2015). Evaluating indices of quality of environment in urban worn textures (A case study: neighborhood Imamzadeh Yahya: district 12 in Tehran. The Journal of Spatial Planning, 19 (1): 109-126. (In Persian)
Morgan, B., & Gilreath, Jr. (2013). A model for quantitatively defining urban blight by using assessment data. Fair & Equitable, 3-13.
Motavvaf, Sh., & Khodaei, Z. (2009). Patterns to bringing prosperity, reconstruction and improvement of the urban worn texture. Urban Management Studies, 1 (3): 127-148. (In Persian)
Kaili, D. (2003). Fuzzy evaluation of urban environmental quality (case study: Wuchang, Wuhan), Master Thesis. International Institute for Geo-information Science and Earth Observation. Urban Planning and Management, Enschede, The Netherlands.
Khan, M.F., Aftab, S., & Fakhruddin. (2015). Quality of urban environment: a critical review of approaches and methodologies. Current Urban Studies, 3: 368-384. http://dx.doi.org/10.4236/cus.2015.34029
Keshavarz Ghorabaee, M., Amiri, M., Zavadskas, EK., Hooshmand, R., & Antucheviciene, J. (2017). Fuzzy extension of the CODAS method for multi-criteria market segment evaluation. Journal of Business Economics and Management, 18 (1): 1–19. doi:10.3846/16111699.2016.1278559
Keshavarz Ghorabaee, M., Zavadskas, EK., Turskis, Z., & Antucheviciene, J. (2016). A new Combinative Distance-based Assessment (CODAS) method for multicriteria decision-making. Economic Computation and Economic Cybernetics Studies and Research, 50 (3): 25-44.
Khoshghadam, F., & Razzaghi Asl, S. (2017). Strategies to improve environmental quality in the renovation of Farahzad deteriorated area by strategic-hierarchical analysis (SWOT-AHP). Research and Urban Planning, 7 (27): 37-57. (In Persian)
Mathew, M. & Sahu, S. (2018). Comparison of new multi-criteria decision making methods for material handling equipment selection. Management Science Letters, 8: 139–150. doi: 10.5267/j.msl.2018.1.004
Sallis, J.F., Floyd, M.F., Rodríguez, D.A., & Saelens, B.E. (2012). The role of built environments in physical activity, obesity, and CVD. Circulation, 125 (5): 729-737. doi:10.1161/CIRCULATIONAHA.110.969022.
Sarmento, R., Zorzal, F.M.B., Serafim, A.J., & Allmenroedr, L.B. (2000). Urban environmental quality indicators. The Sustainable city, 95-102.
Sarrafi, M., & Mohammadi, A. (2018). An evaluation of urban environment quality: A case study of Borazjan city neighborhoods. Urban Planning Knowledge, 1 (1): 37-53. doi: 10.22124/upk.2018.9300.1037 (In Persian)
Shamaei, A., & Pourahmad, A. (2005). Urban rehabilitation and renovation from the viewpoint of geographical science. Tehran: University of Tehran. (In Persian)
Varesi, H.R., Taghvaei, M., & Rezaei, N. (2012). Organizing of urban dederiorated texture (case study: Shiraz city). Scientific Specialized Journal of Spatial Planning, 2 (2): 129–156. (In Persian)
Woo, K.H., & Khoo, S.L. (2020). Ecology and new urban program: A case study of Penang state own brand of affordable housing program. Journal of Urban Management, 9: 168-179. https://doi.org/10.1016/j.jum.2020.01.001
Yuliastuti, N., & Saraswati, N. (2014). Environmental quality in urban settlement: the role of local community association in east semarang sub-district. Procedia-Social and Behavioral Sciences, 135: 31-35. doi: 10.1016/j.sbspro.2014.07.321
دوره 13، شماره 2
شهریور 1401
صفحه 262-283
  • تاریخ دریافت: 05 مرداد 1400
  • تاریخ بازنگری: 14 خرداد 1401
  • تاریخ پذیرش: 15 خرداد 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 28 خرداد 1401