سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی (مطالعه موردی: شهرستان نیشابور)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد و عضو قطب برنامه‌ریزی روستایی دانشگاه تهران

2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‏ریزی شهری دانشگاه تهران

3 دانشجوی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‏ریزی روستایی دانشگاه تهران

4 دانشجوی کارشناس ارشد جغرافیا و برنامه‏ریزی روستایی دانشگاه خوارزمی تهران

5 کارشناس ارشد برنامه‏ریزی رفاه اجتماعی دانشگاه تهران

چکیده

توجه به مسائل و نیازهای دوران سالمندی ضرورتی اجتماعی در جهت ارتقای کیفیت زندگی سالمندان به ‌شمار می‌رود. هدف اصلی پژوهش حاضر سنجش عوامل مؤثر بر کیفیت زندگی سالمندان در مناطق روستایی است. به همین منظور ۱۵۰ نفر (۷۲ مرد و ۷۸ زن) از سالمندان مناطق روستایی شهرستان نیشابور، به صورت نمونه‏گیری خوشه‏ای چندمرحله‏ای، انتخاب شدند و دربارۀ زندگی آن‌ها مطالعه شد. چارچوب نظری تحقیق تلفیقی از نظریات جامعه‏شناسی سالمندی و نظریات کیفیت زندگی است. یافته‏ها نشان می‏دهد حدود ۳۶ درصد سالمندان روستای مورد مطالعه کیفیت زندگی خود را خوب و بسیار خوب، ۵۵ درصد افراد کیفیت زندگی را متوسط، و حدود ۹ درصد کیفیت زندگی را بد و بسیار بد ارزیابی کرده‌اند. نتایج تحلیل عاملی دَه عامل کلیدی را برای تعیین ابعاد کیفیت ذهنی زندگی سالمندان نشان می‌دهد که این دَه عامل ۰۱۶/۷۴ درصد از کل واریانس را تبیین می‌کند. نتایج تحلیل رگرسیون نیز نشان می‌دهد شش عامل سرزندگی در گام اول، بهزیستی ذهنی در گام دوم، توانایی جسمی و ذهنی در گام سوم، کیفیت خدمات بهداشتی و قابلیت دسترسی به آن در گام چهارم، روابط اجتماعی در گام پنجم، و تعامل اجتماعی در گام ششم، به‌ ‌ترتیب میزان اهمیتی که در تبیین متغیر وابسته دارند، وارد معادلة رگرسیونی شده‌اند. در مجموع این شش عامل توانسته‌اند بیش از ۶۰ درصد تغییرات کیفیت زندگی را در ناحیۀ مورد مطالعه تبیین کنند. بنابراین، برای ارتقای کیفیت زندگی سالمندان مناطق روستایی ضرورت توجه و اقدامات عملی در حوزۀ عوامل شناسایی‌شده احساس می‏شود.

کلیدواژه‌ها