بررسی نقش برنامه‌ریزی مشارکتی در کاهش فقر روستایی به‌روش کیفی مطالعة موردی: روستای لزور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیات علمی دانشگاه پیام نور

چکیده

موفقیت سازمان‌های مردمی در کاهش فقر روستایی می‌تواند بیش از نهادهای غیرمردمی باشد، اما به‌دلایلی این موفقیت حاصل نمی‌شود و مزایای نهادهای مردمی بالفعل نیستند. در پژوهش حاضر، نقش مشارکت روستاییان در کاهش فقر روستایی تبیین می‌شود. ازآنجاکه کارشناسان و مدیران پروژة حبله‌رود در هدف‌گذاری، طراحی، اجرا، ارزش‌یابی و نگهداری این پروژه کوشیدند مشارکت محلی را جلب کنند و از شروع این پروژه نیز زمان زیادی می‌گذرد، از آن به‌عنوان مطالعة موردی این تحقیق استفاده شد. در پژوهش حاضر، مؤلفه‌های شاخص به‌زیستی انسان به‌عنوان سنجه برگزیده شد. تحلیل محتوای متن مصاحبه با 12 تن از آگاهان محلی روستای لزور ـ از روستاهای موفق و پایلوت این پروژه‌ـ نشان می‌دهد که مشارکت در طرح‌ها، فقر عمومی و فقر معنوی و فقر حاد و مزمن را کاهش داده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهند که پایداری، اثربخشی و پوشش پروژه‌های مشارکتی در هدف قراردادن فقر عمومی روستایی بیشتر از پروژه‌های بالا به پایین است و پروژه‌های غیرمشارکتی از هدف کاهش فقر روستایی به‌تدریج دور می‌شوند؛ حتی اگر در ظاهر یا در گام‌های اولیه سریع‌تر از پروژه‌های مشارکتی پیش بروند.

کلیدواژه‌ها


چمبرز، رابرت، 1378، جابه‌جایی الگوها و شیوة کار پژوهش و توسعة مشارکتی، ترجمة عبدالرسول مرتضوی، روستا و توسعه، سال 3، شمارة 3 و 4، صص. 138-119.

دفتر پروژه ترسیب کربن (بی‌تا)، پروژه ترسیب کربن، سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری استان خراسان جنوبی (تاریخ آخرین دسترسی 22/04/1392)، http://www.ircsp.net.

راندینلی، دنیس ای.؛ مک کالو، جیمز اس.؛ و جانسون، رونالد دابلیو، 1376، تحلیل سیاست‌های تمرکززدایی در کشورهای درحال‌توسعه: چارچوب اقتصاد سیاسی، ترجمة عباس حکیمی، روستا و توسعه، سال 1، شمارة 2 و 3، صص. 100-61.

رضوانی، محمدرضا، 1383، مقدمه‌ای بر برنامه‌ریزی توسعة روستایی در ایران، چاپ یکم، نشر قومس، تهران.

رضوی، سیدحسن، 1377، روستا؛ فقر، توسعه، جلد اول: مفاهیم، رهیافت‌ها و شاخص‌ها، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، سلسله انتشارات روستا و توسعه، تهران.

رضوی، سیدحسن؛ موسوی‌نژاد مقدم، سیدبابک؛ رحیمی سوره، صمد؛ و شاه‌شجاعی، علی، 1382، روستا، فقر، توسعه، جلد دوم: روش‌ها و الگوهای مقابله با فقر روستایی (تجارب کشورهای آسیایی)، مرکز تحقیقات و بررسی مسائل روستایی، سلسله انتشارات روستا و توسعه، تهران.

زاهدی، محمدجواد، 1382، توسعه و نابرابری، چاپ یکم، انتشارات مازیار، تهران.

طهماسبی، اصغر و پویافر، امیرمسعود، 1383، عبور از برنامه‎ریزی متمر‎کز ازطریق توانمندسازی جوامع محلی (تجربة حبله‌رود)، مجموعه مقالات کنگرة توسعة روستایی؛ چالش‌ها و چشم‌اندازها، به‌کوشش مؤسسة توسعة روستایی ایران، مؤسسة عالی آموزش و پژوهش مدیریت و برنامه‌ریزی و معاونت صنایع و توسعة روستایی وزارت جهاد کشاورزی، صص. 195-181.

گالبرایت، جان کنت، 1366، ماهیت فقر عمومی، ترجمة محمدحسین عادلی، چاپ یکم، انتشارات اطلاعات، تهران.

همیاران غدا (بی‌تا) طرح‌های انجام‌شده مؤسسة همیاران غدا، http://www.hamyaran.org (تاریخ آخرین دسترسی 22/04/1392).

هولستی، اوله، 1373، تحلیل محتوا در علوم اجتماعی و انسانی، ترجمة نادر سالارزاده امیری، انتشارات دانشگاه علامة طباطبایی، تهران.

هولمن، هانس، 1377، گستردگی مفرط دولت‌های جهان‌سوم و تمرکزگرایی آنها، ترجمة بدرالدین اورعی یزدانی، روستا و توسعه، سال 2، شمارة 2، صص. 106-75.

Anderson, John Ward, 2001, Iranian Village Shapes a Model of Democracy, Breaking Tradition, Residents Take Charge of Own Destiny, Washington Post Foreign Service, The Washington Post Company.

Elsasser, Peter, 2002, Rules for Participation and Negotiation and their Possible Influence on the Content of a National Forest Programme, Forest Policy and Economics 4, PP. 291–300.

Green, Maia and Hulme, David, 2005, From Correlates and Characteristics to Causes: Thinking About Poverty from a Chronic Poverty Perspective, World Development, Vol. 33, No. 6, PP. 867–879.

IFAD: International Fund for Agricultural Development, 2001, Rural Poverty Report 2001: The Challenge of Ending Rural Poverty, New York: Oxford University Press Inc.

IFAD: International Fund for Agricultural Development, 2011, Rural Poverty Report 2011: New Realities, New Challenges: New Opportunities for Tomorrow’s Generation, Rome, Quintily.

Kumar, Krishna, 1993, An Overview of Rapid Appraisal Methods in Development Settings, Rapid Appraisal Method, Edited by Krishna Kumar, Washington D.C.: World Bank.

Maurel, Pierre; Craps, Marc; Cernesson, Flavie; Raymond, Richard; Valkering, Pieter; and Ferrand, Nils, 2007, Concepts and Methods for Analysing the Role of Information and Communication Tools (IC-tools) in Social Learning Processes for River Basin Management, Environmental Modelling & Software Vol. 22, Issue 5, PP. 630-639.

Renn, Ortwin, 2006, Participatory Processes for Designing Environmental Policies, Land Use Policy 23, PP. 4–43.

 

 

 

References (in Persian)

Chambers, Robert, 2000, Paradigm Shifts and the Practice of Participatory Research and Development, Translated by Abdorrasul Mortazavi, Village and Development, Vol. 3 , No. 3-4 , PP. 119-138.

Carbon Sequestration Project Office, No Date, Carbon Sequestration Projects, http://www.ircsp.net, Southern Khorasan Forest, Rangeland and Watershed Organization (last accessed 13/07/2013).

Rondinelli, Dennis A.; McCullough, James S., And Johnson, Ronald W., 1997, Analyzing Decentralization Policies in Developing Countries: a political economy framework, Translated by Abbas Hakimi, Village and Development, Vol. 1, No. 2-3 , PP. 61-100.

Rezvani, Mohammad Reza, 2004, Introduction to Rural Development Planning in Iran, 1st Edition, Tehran: Ghumes Publication.

Razavi, Sayyed Hassan, 1998, Village; Poverty, Development, Volume I: Concepts, approaches and indicators, Rural Issues Research Center, Tehran: Rural Development Publication.

Razavi, Sayyed Hassan; Musavinezhad Moghaddam, Sayyed Babak; Rahimi Sureh, Samad; and Shah-shojaei, Ali, 2003, Village; Poverty, Development, Volume II: Methods and patterns of rural poverty eradication (the experience of Asian countries), Rural Issues Research Center, Tehran: Rural Development Publication.

Zahedi, Mohammad Javad, 2003, Development and Inequality, 1st Edition, Tehran: Maziyar Publication.

Tahmasebi, Asghar and Puyafar, Amir Masoud, 2004, Passing the Intensive Planning through the Empowerment of Local Communities (experience of Hablehrud), Rural development congress; challenges and perspectives, Edited by Iranian Institute for Rural Development; High Institute for Training and Research on Management and Planning; and Department of Industries and rural Development, Ministry of Jehade – Agriculture, PP. 181-195.

Galbraith, John Kenneth, 1987, The Nature of Mass Poverty, Translated by Mohammad Hossein Adeli, 1st Edition, Tehran: Ettelaat Publication.

Hamyaran Ghada, No Date, Projects of the Institute of Hamyaran Ghada, http://www.hamyaran.org (last accessed 13/07/2013).

Holsti, Ole, 1994, Content Analysis for the Social Sciences and Humanities, Translated by Salarzadeh Amiri, Tehran: Allameh Tabatabai University Press.

Holmen, Hans, 1998, Overdevelopment and Centralization of the Third World State, Translated by Badroddin Ourei Yazdani, Village and Development, Vol. 2, No. 2, PP. 75-106.