بررسی منابع و پیامدهای جریان فاضلاب‌ها‌‌‌ی شهری و صنعتی در روستاهای بخشی از حریم جنوبی تهران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکدة علوم جغرافیایی، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه خوارزمی

چکیده

در پی رشد کنترل‌نشدة جمعیت منطقة شهری تهران که با رشد و گسترش صنایع نیز همراه بوده،‌‌‌ منابع آب کشاورزی به‌نفع شهرها و صنایع تصرف ‌شده و مورد بهره‌برداری قرار گرفته‌اند. در مقابل، فاضلاب‌ها‌‌‌ی شهری و صنعتی در تبعیت از شیب زمین به حریم جنوبی شهر سرازیر شدند. تا کنون بخش عمدة این فاضلاب‌ها‌‌‌ بدون طی فرایند تصفیه،‌‌‌ برای آبیاری مزارع به‌کار گرفته شده‌اند. درخصوص میزان و کیفیت آلودگی آب، خاک و محصولات کشاورزی به‌کمک نمونه‌برداری‌ها‌‌‌ی آزمایشگاهی، پژوهش‌ها‌‌‌یی در منطقة مورد مطالعه (بخشی از حریم جنوبی شهر تهران در محدودة شهرستان ری) انجام گرفته است. در مقالة حاضر ضمن شناسایی منشأ و منابع آب‌های آلوده و حجم و کیفیت آنها با استفاده از مطالعات میدانی و تحلیل اطلاعات اسنادی به‌روش فراتحلیل، نتایج جمعی مطالعات یادشده ازنظر چگونگی تأثیرگذاری بر زندگی ساکنان منطقه بررسی شده است. یافته‌ها نشان از زایل‌شدن ظرفیت اکوتوریستی منطقه، دگرگونی در ساخت اجتماعی جمعیت، تغییر نوع کشت، آلودگی محصولات کشاورزی و دام و گسترش نی‌زارها در اثر جریان آب‌های آلوده در منطقه و استفاده از آنها در آبیاری دارند.

کلیدواژه‌ها


اطلس کلان‌‌‌شهر تهران : http://atlas.tehran.ir/Default.aspx?tabid=176

بنیاد مسکن انقلاب اسلامی، 1393، مطالعة طرح الگوی طرح‌ریزی کالبدی درروستاهای حریم شهرها.

تاج‌‌‌‌الدین،‌‌‌ مصطفی، 1386، مصاحبه به‌عنوان قائم مقام معاون خدمات شهری شهرداری منطقۀ‪ ۲۰، مندرج در سایت نیاز روز: http://boro.niazerooz.com.

جمالی،‌‌‌ مریم، 1388، ارزیابی آسیب‌‌‌پذیری آب زیرزمینی توسط آلاینده‌‌‌های صنعتی پالایشگاه تهران،پایان‌‌‌نامة دورة کارشناسی ارشد رشتة زمین‌‌‌شناسی، دانشگاه تربیت معلم.

حسنی،‌‌‌ امیرحسام ‌‌‌و ‌‌‌اوتادی،‌‌‌ نسرین، ‌‌‌1391، بررسی اثرات فاضلاب پالایشگاه بر منابع آب سطحی؛ مطالعة موردی: پالایشگاه نفت پارس، مجلة علوم محیطی،‌‌‌ سال نهم،‌‌‌ شمارة پیاپی 36.

رهنمایی،‌‌‌ محمدتقی، ‌‌‌1369، توسعة تهران و دگرگونی در ساختار نواحی روستایی اطراف،‌‌‌ فصلنامة تحقیقات جغرافیایی،‌‌‌ شمارة 16.

سازمان آب منطقه‌‌‌ای تهران، 1387، طرح سامان‌‌‌دهی آب‌‌‌های سطحی جنوب تهران (‌‌‌مطالعات کمی و کیفی).‌‌‌

شرکت آب منطقه‌‌‌‌ای تهران، 1392، گزارش سیمای منابع آب.‌‌‌

شورای حفاظت از منابع آب فرمانداری شهرستان ری، 1389، آمار منابع آب کشاورزی روستاهای منطقه.

صفی‌‌‌‌نژاد،‌‌‌ جواد، 1354، مونوگرافی ده طالب‌‌‌آباد،‌‌‌ مؤسسة مطالعات و تحقیقات اجتماعی، تهران.‌‌‌

عبدالغفوریان،‌‌‌ عابده ‌‌‌و تجریشی،‌‌‌ مسعود ‌‌‌و ‌‌‌ابریشمچی،‌‌‌ احمد، ‌‌‌1391، ‌مدیریت آب شهری با لحاظ پس‌آب و روان‌آب به‌عنوان منابع آب جدید؛ مطالعة موردی شهر تهران،‌‌‌ مجلة آب و فاضلاب،‌‌‌ شمارة 4،‌‌‌ صص. 44-29.

علیزاده،‌‌‌ محمد ‌‌‌و ‌‌‌ترابیان،‌‌‌ علی ‌‌‌و ‌‌‌فتحی،‌‌‌ فریبا ‌‌‌و ‌‌‌نگهبان،‌‌‌ سعید، ‌‌‌1387، بررسی مقدار تجمع فلزات سنگین در گیاهان علوفه‌ای تحت آبیاری با فاضلاب در جنوب تهران (‌‌‌ذرت)،دومین همایش تخصصی مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة محیط‌زیست دانشگاه تهران.

عندالله، مهدیه، 1386، مطالعة پراکنش آلودگی‌‌‌های نفتی آب‌‌‌های زیرزمینی روستاهای اطراف پالایشگاه تهران، پایان‌‌‌نامة دورة کارشناسی ارشد، دانشکدة محیط‌زیست دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم تحقیقات تهران.

فرجی،‌‌‌ محمود، 1390، فاضلاب و محیط زیست- مطالعة موردی رودبارقصران لواسانات، پنجمین همایش تخصص مهندسی محیط‌زیست، دانشکدة محیط‌زیست، دانشگاه تهران.

کدیور،‌‌‌ علی‌‌‌اصغر ‌‌‌و ‌‌‌سقایی،‌‌‌ مهدی، 1386، ساماندهی گردشگری در تفرجگاه‌‌‌های پیرامون شهری، فصلنامة تحقیقات جغرافیایی، شمارة 83.

گیویان‌راد،‌‌‌ محمدهادی و طاهر صادقی و کامبیز لاریجانی و سیدابراهیم حسینی، ‌‌‌1390، تعیینفلزاتسنگینکادمیوموسربدرسبزی‌‌‌هایخوراکیکاهو،نعناعو ترة کشت‌شده در زمین‌‌‌های جنوب تهران،نشریة علوم غذایی و تغذیه،‌‌‌ شمارة 2،‌‌‌ سال هشتم،‌‌‌ بهار.

مافی،‌‌‌ عزت‌‌‌الله ‌‌‌و ‌‌‌سقایی،‌‌‌ مهدی، 1387، تحلیلی بر گردشگری روستایی در پیرامون کلان‌‌‌شهرها،مجلة جغرافیا و توسعة ناحیه‌‌‌ای،‌‌‌ شمارة 10.

محمدی،‌‌‌ زهره و بابایی،‌‌‌ یاسمن، 1389، ضرورت کنترل آلودگی پساب‌ها‌‌‌ی ورودی به رودخانة کشف‌رود مشهد و ارائة راهکارهای مناسب، همایش ملی آب پاک، دانشگاه صنعت آب و برق، تهران.

مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان ری، 1393، آمار عملکرد محصولات کشاورزی در شهرستان ری.

مردانی،‌‌‌ گشتاسب ‌‌‌و صادقی، مهربان ‌‌‌و آهنکوب، مریم، 1389، بررسی آلودگی خاک‌‌‌های منطقة جنوب تهران،مجلة آب و فاضلاب،‌‌‌ شمارة 3.

معاونت برنامه‌‌‌ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور، 1389، ضوابط زیست‌‌‌محیطی استفاده از آب‌‌‌‌های برگشتی و پس‌آب‌‌‌ها، نشریة شمارة 539.

مهندسین مشاور یکم، 1387،خلاصة گزارش طرح ساماندهی آب‌‌‌های سطحی جنوب تهران.

ناصری،‌‌‌ حمیدرضا ‌‌‌و ‌‌‌مدبری سروش و ‌‌‌فلسفی، فائزه، 1390، آلودگیآب‌ها‌‌‌یزیرزمینیناشیازآلاینده‌‌‌‌هاینفتیدر جنوبتهران،‌‌‌مجلة علوم پایة دانشگاه آزاد اسلامی، سال 21،‌‌‌ شمارة 81،‌‌‌ پاییز.

Alnakshabandi, G.A., Saqqar M.M., Shatanawi R., Fayyad M. and Alhorani, D., 1997, Some Environmental Problems Associated with the Use of Treated Wastewater for Irrigation in Jordan, Agricultural Water Management, Jul 34, PP. 81-94.

Farjood, M.S. and Amin, S., 2001, Ground Water Contamination by Heavy Metals in Water Resources of the Shiraz Area, ICID International Workshop on Wastewater Management, Korea.

Firth, J.N.M., Ormerod, S.J. and Prosser, H., 1995, The Past Present and Future of Waste Management in Wales-A case study of the environmental problems in a small European region, Journal of Environmental Management, No. 44, PP. 163-179.

Harleman Donald R.F. & Susan Murcott & Frederic Chagnon, 2012, Appropriate Wastewater Treatment in Developing Countries: Experiences with CEPT, Massachusetts Institute of Technology.

Higginbotham, Tom, 2009, Environmental Impact of Wastewater Disposal in the Florida Keys, Monroe County, University of Florida, Soil and Water Science.

Indian Institute of Technology Bombay, 2003, Challenges of Sewage Treatment in India.

Muhammad Mustafa, Omid, 2002, Impact of Sewage and Wastewater on the Environment of Tanjero River and Its Basin within Sulaimani City/NE-Iraq, A thesis submitted to the Council of the College of Science, University of Baghdad.

Muthukumaran, Nand Ambujam, K., 2003, Wastewater Teatment and Management in Urban Areas- A case study of Tiruchirapalli City, Proceedings of the Third International Conference on Environment and Health, Chennai, India, PP. 15-17.

OECD, 2001, An Annual Report, Public Affairs Division, Secretary-General of the OECD.

Shakunthala Bai, Shivanna Srikantaswamy, Doddaiah Shivakumar, 2010, Urban Wastewater Characteristic and its Management in Urban Areas—A Case Study of Mysore City, Karnataka, India, Journal of Water Resource and Protection, Vol. 2, No. 8, PP. 717-726.

UNESCO, 2011, Global Challenges of Waste Water.

United Nations, 2003, Water Development Report.

Vice-Presidency for Strategic Planning and Supervision, 2010, Environmental Criteria for Sewage and Run-off Reusing, Publication No. 539.

WHO/UNICEF, 2000, Global Water Supply and Sanitation Assessment Report.

 

Reference in persian

Abdolghafoorian, Abedeh and Tagrishi, Masoud and abrishamchi, Ahmad, 2012, Urban Water Management Including Run off and Waste Water as New Resources (The Case: Tehran), Journal of Water and Sewage, Vol. 9, No. 4.

Agriculture Office of Rey Township, 2013, Statistics of Agricultural Products in Rey Township.

Alizadeh, Mohammad and Torabian, Ali and Fathi, Fariba and Negahban, Saaid, 2008, Evaluating Heavy Metals Commutated in Grasses Irrigated by Sewages in Southern Parts of Tehran (The Case: Corn), Paper submitted to the Second Conferences on Environment Engineering, Faculty of environment, university of Tehran.

Council for Protecting Rey Township Water Resources, 2009, The Statistics of Agriculture Water Resources.

Endallah, Mahdieh, 2007, Study on the Distribution of Oil Pollutants in Ground Water of Villages Lie around Tehran Refinery, A M.Sc. thesis submitted to the Environment Faculty of Islamic Azad University, Tehran branch.

Faraji, Mahmood, 2011, Sewage and the Environment (The Case: Roodbar-e Ghasran, Lavasanat), Paper submitted to the Fifth Conferences on Environment Engineering, Faculty of Environment, University of Tehran.

Givian-e Rad, Mohammadhadi and Sadeghi, Taher and Larigani, Kambiz and Hosseini, Sayyedebrahim, 2010, Measuring Heavy Metals in Vegetables Raised in the Farms of Tehran the South, Journal of Food Sciences, No 2.

Habitat Institute of Iranian Islamic Revolution, 2014, Study of the Physical Designing Pattern in the Villages of City Bondaries.

Hasani, Amirhesam and Outadi, Nasrin, 2012, A Study on the Effects of Refinery Sewages in Surface Water Resources (the Case: Pars Oil Refinery), Journal of Environmental Sciences, No. 36.

Jamali, Maryam, 2009, Evaluating the Vulnerability of Ground Water Contaminated by Industrial Pollutant in Tehran Refinery, A M.Sc. thesis in Geology submitted to Tarbatmoallem University, Tehran, Iran. 

Kadivar, Aliasghar & Saghaei, Mahdi, 2007, Organizing the Tourism Activities in City Periphral, Journal of Geographical Researches, No. 83.

Mafi, Ezzatollah & Saghaei, Mahdi, 2008, Analyzing Rural Tourist in the Peripheral of large Cities, Journal of Geography and Regional Development, No. 10.

Mardani, Gashtaseb and Sadeghi, Mehraban and Ahankoob, Maryam, 2010, Study on the Pollution in the Soils of Tehran the South, Journal of Water and Sewage, No. 3.

Mohammadi, Zohreh and Babaei, Yasaman, 2010, Necessities for Controlling Waters from the Pollutants of Wastewater Entering into Kashafrood River, Paper submitted to the National Conference on Pure Water, Water and Electricity Industrial University, Tehran.

Naseri, Hamidreza and Modabberi, Soroosh and Falsafi, Faezeh, 2011, Oil Pollutants in Ground Water of South Tehran, Journal of Basic Sciences, No. 11.

Rahnamaei, mohammadali, 1990, Tehran Development and its Effects on Rural Areas, Journal of Geographical Researches, No. 36.

Regional Water Organization, 2008, A Plan for Regulating the Surface Water in Southern Parts of Tehran.

Regional Water Organization, 2013, A Report on Water Resources.

Safinejad, Javad, 1975, A Monographic Study of Talebabal Village, Social Studies and researches Institute of Tehran University.

YECOM Consulting Engineers, 2008, The Summary Report of Organizing Surface Water Plan in the South Parts of Tehran.