ارزیابی جایگاه آبزی‌پروری در معیشت پایدار روستایی کشاورزان شهرستان زاهدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ترویج کشاورزی، دانشگاه یاسوج

2 استادیار گروه مدیریت توسعة روستایی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه یاسوج

چکیده

در کشورهایی که با کمبود منابع محیطی و افزایش بی‌شمار جمعیت مواجه‌اند، همة تلاش‌ها بر این است که بتوان از راه فعالیت‌های تولیدی، منبع پایداری برای امرار معاش خانواده‌ها ایجاد کرد. آبزی‌پروری یکی از فعالیت‌هایی است که برای تولید غذا در جهان نقش دارند. این پژوهش توصیفی که با هدف بررسی جایگاه کشاورزی چندکارکردی در معیشت پایدار روستایی انجام گرفت، بر آن بود تا معیشت کشاورزان آبزی‌پرور فعال (5 سال سابقة فعالیت آبزی‌پروری)، کشاورزان غیرفعال (پرهیز از ادامة فعالیت آبزی‌‌پروری) و کشاورزان نپذیرنده را در روستاهای شهرستان زاهدان با یکدیگر مقایسه کند. نمونة آماری با روش نمونه‌‌گیری طبقه‌‌ای تصادفی (52 خانوار از هر طبقه) انتخاب شد. روایی ابزار جمع‌آوری اطلاعات ـ‌که پرسشنامه‌‌ای ساختارمند بودـ در نشست متخصصان، و پایایی آن با استفاده از مطالعة راهنما تأیید شد. نتایج این پژوهش نشان دادند که آبزی‌‌پروری موجب پایداری بیشتر دارایی‌‌های اجتماعی، انسانی و مادی معیشتی کشاورزان آبزی‌پرور فعال درمقایسه با دو گروه دیگر بوده است. برمبنای یافته‌‌های پژوهش، آبزی‌پروری سبب بهبود وضعیت پایداری معیشت کشاورزان آبزی‌پرور فعال شده است.

کلیدواژه‌ها


ارشدی، علی و زارع، حامد، 1390،ارزیابی فنی و تولید در استخرهای دومنظورة پرورش ماهی و ذخیرة آب کشاورزی در منطقة سیستان، شیلات، جلد 5، شمارة 1، صص. 85-77.
افتخاری، عبدالرضا رکن‌الدین، مهدوی، داوود و پورطاهری، مهدی، 1390، ارزیابی پایداری گردشگری در روستاهای تاریخی فرهنگی ایران با تأکید بر پارادایم توسعة پایدار گردشگری، مجلة‌ مطالعات گردشگری، دورة 1، شمارة 14، صص. 39-1.
جمعه‎پور، محمود و احمدی، شکوفه، 1390، تأثیر گردشگری بر معیشت پایدار روستایی (مطالعة موردی: روستای برغان، شهرستان ساوجبلاغ)،مجلة ‌پژوهش‌های روستایی، جلد 2، شمارة 1، صص. 62-33.
خیاطی، مهدی و مشعوفی، محمد، 1386، اندازه‌گیری و تحلیل بهره‌وری کل عوامل تولید در مزارع پرورش ماهی: مطالعة موردی مزارع گرمابی و سردآبی استان گیلان، مجلة‌ اقتصاد کشاورزی و توسعه، جلد 15، شمارة 59، صص. 74-53.
Ahmed, N., 2009, The Sustainable Livelihoods Approach to the Development of Fish Farming in Rural Bangladesh, Journal of International Farm Management, Vol. 4, No. 4, PP. 1-18.
Aliyanak, T., 2009, Environmental Guidelines for Small-scale Activities in Africa, Research for the Future Development of Aquaculture, Vol. 20, PP. 1-25.
Allison, E., and Ellis, F., 2001, The Livelihood Approach and Management of Small-scale Fisheries, Marine Policy, Vol. 25, PP. 377-388.
Armitage, D. and Marschke, M., 2013, Assessing the Future of Small- scale Fishery in Coastal Vietnam and the Implications for Policy, Environmental Science and Policy, Vol. 27, PP. 184- 194.
Bergquist, D., 2007, Sustainability and Local People Participation in Costal Aquaculture, Environmental Management, Vol. 40, PP. 787- 802.
Brakel, M., Muir, J. and Ross, L., 2002, Modelling for Aquaculture Related Development, Poverty and Needs in the Mekong Basin, Available at://www-aqua.stir.ac.uk [May 2013].
Chambers, R., and Gordon, R., 1991, Suatainable Rural Livelihoods: Practical Concepts for the 21st Century, Institute of Development Studies Environmental Management, Vol. 40, PP. 787- 802. 
Edwards, P., 2000, Aquaculture, Poverty Impacts and Livelihoods, Natural Resource Perspectives, Vol. 56, PP. 1-4.
Guillotrea, P., Campling, L. and Robinson, J., 2012, Vulnerability of Small Island Fishery Economies to Climate and Institutional Changes, Current Opinion in Environmental Sustainability, Vol. 4, PP. 287-291.
Knutsson, P., 2006, The Sustainable Livelihoods Approach: A framework for knowledge assessment, Human Ecology Review, Vol. 13, No. 1, PP. 90-99.
Lehodey, A., Alheit, J., Barange, M., Baumgartner, T., Beaugrand, G., Drinkwater, K., Fromentin, M., Hare, S.R., Ottersen, G., Perry, R.I., Roy, C., Van der Lingen, C. and Werner, F., 2006, Climate Variability, Fish, and Fisheries, Journal of Climate, Vol. 19, No. 20, PP. 5009 – 5030.
Pravakar, P., Sarker, B., Rahman, M., and Hossain, B., 2013, Present Status of Fish Farming and Livelihood of Fish Farmers in Shahrastiupazila of Chandpur District, Bangladesh, American-Eurasian Journal of Agriculture and Environmental Science, Vol. 13, No. 3, PP. 391-397.
Reantaso, M., Subasinghe, R. and Anrooy, R., 2006, Application of Risk Analysis in Aquaculture, FAO Aquaculture News Lertter, Available at ://www.library.oregonstate.edu [April 2013].
Sheriff, N., Little, D. and Tantikaton, K., 2008, Aquaculture and the Poor- is the culture of high-value fish a viable livelihood option for the poor, Marine Policy, Vol. 32, PP. 1094-1104.
Singh, H., Murty, S. and Gupta, A., 2009, An Overview of Sustainability Assessment Methodologies Ecological Indicators, International Journal of Agricultural Economics and Rural Development, Vol. 9, No. 2, PP. 169-180.
Smith, L., Nguyen, M., Khoha, S. and Lorenzen, K., 2005, Livelihood Function of Fisheries: Policy implications in developing countries, Water Policy, Vol. 7, PP. 359-383.
Wilson, D., Raakjaer, J. and Degnbol, P., 2006, Using the Livelihoods Framework to Analyze ICT Applications for Poverty Reduction through Microenterprise, International Social Science Journal, Vol. 140, No. 9, PP. 12-40.
 
References in Persian
Arshadi, A., and Soltanzade, S., 2011, Technical andProductivityAssessmentStudy of Fish Culture inReservoir Pond in Sistan Province, Journal of Fisheries, Vol. 5, No. 1, PP. 77-85.
Jomeh Poor, M. and Ahmadi, Sh., 2011, Effect of Tourism on Sustainable Rural Livelihoods (Case study: Baraghan village - Savojbolagh county), Journal of Rural Research, Vol. 2, No. 5, PP. 33-62.
Khayati, M. and Mashoufi, M., 2007,Measurement and Analysis of Total Factor Productivity in Aquaculture Farms: A case study of warm and cold water farms in Gilan province, Agricultural Economic and Development, Vol. 2, No. 59, PP. 53-59.
Eftekhari, A.R., Mahdavi, D. and Poortaher, 2011, Sustainability Assessment of Tourism in Cultural-historical Villages of Iran with an Emphasis on Sustainable Tourism Development Paradigm, Journal of Tourism Studies, No. 44, PP. 1-39.