واکاوی عوامل بازدارندة مدیریت نوین روستایی در استان همدان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

‌دانشیار توسعة روستایی و کشاورزی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه بوعلی‌سینا، همدان

چکیده

مدیریت روستایی درواقع فرایند سازماندهی و هدایت جامعه و محیط روستایی ازطریق شکل‌دهی به سازمان‌ها و نهادهاست. سازمان‌‌ها و نهادها، ابزارهای تأمین هدف‌‌های جامعة روستایی به‌شمار می‌آیند. با تشکیل و استقرار دهیاری‌‌ها، مدیریتی نوین در عرصة روستایی و فضای اجرایی روستاهای کشور پدید آمد. هدف پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل عوامل بازدارندة مدیریت نوین روستایی در استان همدان است. این تحقیق ازنظر پارادایمیک، در قالب روش آمیخته مشتمل بر روش کیفی و کمی است و ازنظر هدف در حیطة تحقیقات کاربردی در قالب راهبرد پیمایشی قرار دارد. در فاز کیفی با استفاده از روش بحث گروهی متمرکز در چهار شهرستان و با حضور 32 دهیار، فهرست مشکلات و عوامل بازدارندة عملکرد دهیاری‌‌ها تعیین شد، سپس متغیرهای شناسایی‌شده به متغیرهای اولیة حاصل از مرور منابع اضافه شده و در فاز کمی به‌کار گرفته شدند. در فاز کمی برای رسیدن به هدف، از روش پیمایشی و ابزار پرسشنامه استفاده شد. برای روایی پرسشنامه از نظر استادان و متخصصان و برای تعیین پایایی از آزمون آلفای کرونباخ استفاده شد. مقادیر محاسبه‌شده برای آلفای کرونباخ 79/0 به‌دست آمد. جامعة آماری تحقیق حاضر، همة دهیاران استان بودند که 241 پرسشنامه را تکمیل کردند و داده‌های آن به‌کار گرفته شد. نتایج فاز کیفی به شناسایی سه تم یا محور اصلی موانع وابسته به دهیار، موانع نهادی ـ حمایتی و موانع زمینه‌‌ای‌ـ‌ فرهنگی منجر شد. نتایج بخش توصیفی از فاز کمی نشان دادند که موانعی ازقبیل پایین‌بودن حقوق و مزایای دهیاری با ضریب تغییرات 197/0، همکاری‌نکردن و کارشکنی برخی از اهالی روستا با ضریب تغییرات 205/0 و توقع زیاد روستاییان با ضریب تغییرات 208/0 به‌ترتیب در اولویت‌‌های اول تا سوم مشکلات دهیاران قرار گرفتند. در بخش تحلیلی با استفاده از روش تحلیل عاملی، عوامل بازدارنده شناسایی شدند. نتایج نشان دادند که بیش از 58 واریانس عوامل بازدارنده در هشت عامل موانع دانشی ـ انگیزشی، موانع ساختاری ـ مدیریتی، ضعف‌های حمایتی، موانع نگرشی اهالی، موانع مرتبط با شورا، ضعف‌های تأمینی، ضعف در هماهنگی و موانع مالی تبیین شد. نتیجة آزمون t نشان داد که مدیریت نوین روستایی در نگرش دهیاران جایگاه چندانی نداشت.

کلیدواژه‌ها


استعلاجی، علیرضا، 1391، بررسی الگوی مدیریت روستایی ایران با تأکید بر مدیریت محلی و مشارکتی دهیاری‌ها، فصلنامة جغرافیا، دورة جدید، سال دهم، شمارة 32، صص. 258-239.
اکبری، غضنفر، 1382، یادداشت سردبیر، دهیاری‌ها، سال اول، شمارة 3.
بدری، سیدعلی و نعمتی، مرتضی، 1386، ارزیابینقش کارکردینظامنوینمدیریتروستایی،مقایسة تطبیقی دهیاری‌هایفعالدرروستاهایکوچکوبزرگ،مطالعة موردی:گلستان، فصلنامة پژوهش‌های جغرافیایی، شمارة 59، صص. 176-161.
بهزادنسب، جانعلی، 1386، درآمدی بر فرهنگ جامع توسعة روستایی، انتشارات قلمستان هنر، تهران.
تقدیسی، احمد، سوری، فرشاد، صیدایی، اسکندر و کاظمی، زینب، 1390، بررسی و تحلیل میزان عملکرد دهیاران در مدیریت روستایی، مدیریت شهری، پاییز و زمستان، شمارة 28، صص. 174-157.
چوبچیان، شهلا، کلانتری، خلیل. شعبانعلی‌‌فمی، حسین، 1386، عوامل مؤثر بر عملکرد دهیاری‌‌‌های استان گیلان، فصلنامة روستا و توسعه، سال 10، شمارة 2، صص. 108-88.
حسنوند، احسان و حسنوند اسماعیل، 1390، تجربة دهیاری‌ها موانع توفیق و کارکردهای آنها، فصلنامة روستا و توسعه، سال چهاردهم، شمارة 2، صص. 164-139.
دربان‌آستانه، علیرضا، رضوانی، محمدرضا، مطیعی لنگرودی، حسن و بدری، سیدعلی، 1389، سنجش و تحلیل عوامل مؤثر بر حکمروایی روستایی در حکومت‌‌های محلی، پژوهش‌‌های جغرافیای انسانی، شمارة 73، صص. 118-99.
رضائیان، علی، 1380، اصول مدیریت، چاپ سوم، سازمان سمت، تهران.
رضوانی، محمدرضا، 1390، مقدمه‌ایبربرنامه‌ریزیتوسعة روستاییدرایران، چاپ اول، نشر قومس، تهران.
عنابستانی، علی‌اکبر و حاتمی‌نژاد، حجت، 1391، مدیریتنوینروستاییونقشآندرتحولمساکنباتوجهبرعملکرددهیاران؛ مطالعة موردی:دهستانمیشخاص-  شهرستانایلام، فصلنامة علمی-پژوهشی جغرافیا، برنامه‌ریزی منطقه‌‌ای، سال دوم، شمارة 2، بهار، صص. 140-121.
فراهانی، حسین و رستم‌خانی، احمد، 1391، بررسی و ارزیابی نقش دهیاری‌‌ها بر کیفیت زندگی در روستاها: دهستان کرسف، مدیریت شهری، شمارة 30، پاییز و زمستان، صص. 206-195.
قدیری معصوم، مجتبی و ریاحی، وحید، 1383، بررسى محورها و چالش‌های مدیریت روستایى در ایران، فصلنامة پژوهش‌های جغرافیایی، سال سی‌وششم، شمارة 50، صص. 112-93.
قدیری معصوم، مجتبی، طالقانی، غلامرضا، کوهستانی، حسین، 1392، آسیب‌شناسی دهیاری‌های استان آذربایجان شرقی: مطالعة موردی شهرستان بستان‌آباد، فصلنامة روستا و توسعه، سال 16، شمارة 1، صص. 112-93.
معاونت امور دهیاری‌‌ها، 1386، گزارش عملکرد معاونت امور دهیاری‌ها، سازمان امور شهرداری‌ها و دهیاری‌ها، تهران.
مرادی، خدیجه، آگهی، حسین، 1393، واکاوی چالش‌های مدیریت روستایی با رویکرد کیفی تئوری بنیانی، جغرافیا و توسعه، بهار، شمارة 34، صص. 181-167.
مهدوی، مسعود و نجفی کانی، علی‌اکبر، 1384، دهیاری‌ها تجربه‌ای دیگر در مدیریت روستاهای ایران، نمونة موردی دهیاری‌های استان آذربایجان غربی، پژوهش‌های جغرافیایی، شمارة 53، صص. 39-21.
Flick, O., 2007, An Introduction to Qulitative Research, Translated by H. Jalili, English version in Sage Pub.
Krijcie, R.V., and Morgan, D.W., 1970, How to Randomize, Research Division, National Education Association.
Pomeroy, R.S. & Rivera-Guieb, R., 2006, Fishery Co-maragement: A pratical hand book, CABI Publishing, Cambrige, MAO2139, USA.
Sharma, M., 2004, Local Government Rural and Urban, Anmol Publications, New Dehli.
Welch, R., 2002, Legitimacy of Rural Local Government in the New Governance Environment, The Journal of Rural Studies, 18, PP. 443-459.
 
 
Refrence in Persian
Anaabestani, A. and Haataminejad, H., 2012, New Approach of Rural Management and its Roles in Settlements Development, Qurterly Journal of Geography (Spatial planning), Vol. 9, No. 2, PP. 121-140.
Badri, A., Neemati, M., 2007, Evalution of Functional Role of Dehyaries in the Establishment of New Management, Geographical researcher, 59, Spring, PP. 161-176.
Behzadnasab, J., 2007. Introduction to Rural Development Culture, Ghalamestane Honar Press, Tehran.
Chobchian, Sh. Kalantari, Kh. Shabanali Fami, H., 2007, Factors Affecting on Dehyari Performance in Gilan Province, Journal of Rural and Development, Issue 10, 2, PP. 88-108.
Darban astaneh, A., Rezvani, M., Motiee, H., Badri, A., 2010, Measurement and Analysis of Factors Affecting Rural Governance in Local Government, Geographical Researches, 73, PP. 99-118.
Estelaji, A., 2012, Rural Management Model in Iran Emphasis on Dehyari's, Geograph, Scientific journal of Iran Geographical Association, N. 10, V. 32, Spring issue, PP. 239-258.
Farahani, H. and Rostamkhani, A., 2011, Evaluation the Rule of Dehyariha in Quality of Life in Rural Areas; Keresf, Journal of Urban Management, No. 30, Automn & Winter, PP. 95-206.
Ghadiriemaesoumi, M. et al., 2013, Phatology of East Azarbaiejan Province Dehyari's, Journal of Rural and Development, Issue 16, V. 1, Spring, PP. 93-112.
Hassanvand, E. and Hassanvand, I., 2011, Dehyaries Experiences Barriers of Functions and Success in Selseleh of Lorestan, Journal of Rural and Development, Issu 14, V. 2, Summer, PP. 139-164.
Mahdavi, M. Najafi Kani, A., 2005, Dehyaris, a New Step in Iranian Rural Management, Geographical researcher, 35, PP. 21-39.
Moradi, K., Agahi, H., 2014, Analyzing of of Rural Management Challenges, Journal of Geography and Development, No. 34, PP. 167-181.
 
Rezaiyan, A., 2011, An Introduction to Rural Development Planning in Iran, Gooms publication, Tehran.
Rezvani, M., 2004, An introduction to Rural Development Planning in Iran, Tehran, Gooms publication.
Taghdisi, A. et al., 2011, Assessment and Analysis of Fanction Manageress in Rural Management, Jounal of Urban Management, Autumn & Winter, No. 28, PP. 157-174.