تحلیل رابطه‌ فقر و سرمایه اجتماعی؛ مطالعه موردی: سکونتگاه‌های مرزی استان سیستان‌وبلوچستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه جغرافیا، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 کارشناسی ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

4 کارشناس ارشد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، دانشگاه سیستان‌وبلوچستان، زاهدان، ایران.

چکیده

سکونتگاه ‌های واقع در مناطق مرزی به‌ویژه مناطق روستایی به‌لحاظ سرمایه اجتماعی در سطح پایینی قرار دارند. عوامل متعددی در این امر تأثیرگذار هستند؛ اما فقر از عوامل کلیدی به‌شمار می‌آید. هدف از این پژوهش، تبیین رابطه‌ بین فقر و سرمایه اجتماعی در چهارچوب نظری طرد اجتماعی است. نوع پژوهش توصیفی‌تحلیلی و همبستگی است. به‌دلیل گستردگی جامعه آماری،382 خانوار و 136 نفر مدیر محلی از میان سه شهرستان زهک، میرجاوه و سراوان به‌روش کوکران به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شد. با استفاده از پرسش‌نامه، داده‌ها جمع‌آوری و به‌روش منطق فازی (نرم‌افزار متلب) و روش‌های آماری (SPSS) پردازش و تحلیل شد. یافته‌های پژوهش حاکی‌از میزان نسبتاً بالای سرمایه اجتماعی و فقر با درجه (628/0) و (602/0) و تأثیر منفی فقر بر سرمایه اجتماعی است. به‌طوری‌که فقر 2/79درصد از تغییرات سرمایه اجتماعی را تبیین می‌کند و به‌ازای هر واحد تغییر در میزان فقر، (890/0-) در میزان سرمایه اجتماعی تغییر ایجاد می‌شود. از میان شاخص‌های فقر، «فرهنگ فقر» و پس از آن «طرد اجتماعی» بیشترین اثرگذاری را بر روی سرمایه اجتماعی دارند. نتایج پژوهش بیانگر این است که میزان سرمایه اجتماعی در این این سکونتگاه‌ها، به‌شدت تحت تأثیر عامل فقر است. بنابراین اگر تداوم فقر توأم با روند تدریجی کاهش سرمایه اجتماعی (اعتماد و مشارکت و انسجام اجتماعی) استمرار یابد، این احتمال وجود دارد که در آینده، منطقه با ناپایداری و بی‌ثباتی زیادی مواجه شود که در آن صورت، کنترل آن دشوار خواهد بود.

کلیدواژه‌ها


Abdollahi, A., Valaei, M., & Anvari, A. (2013). [Evaluating the effects of social capital in rural poverty reduction: The village of Kipchak the Miandoab Township (Persian)]. Journal of Spatial Economic and Rural Development, 2(4), 133-52.
Afrough, E. (2000). [The theoretical perspective of class analysis and development (Persian)]. Tehran: Culture of Knowledge.
Ahmadi, H., & Iman, M. T. (2005). [The culture of poverty, marginalization and tendency towards delinquent behavior among young people marginalized Deh Pialeh of Shiraz in 2004 (Persian)]. Journal of Isfahan University (Human Sciences), 19(2), 118-99.
Al-Jarrah, O., & Abu-Qdais, H. (2006). Municipal solid waste landfill sitting using intelligent system. Waste Management, 26(3), 299-306. doi: 10.1016/j.wasman.2005.01.026
Alexiedou, N. (2005). Social exclusion, and educational opportunity: the case of British education policies within a European Union context. Globalisation, Societies and Education, 3(1), 101-125. doi: 10.1080/14767720500046351
Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. G. Richardson (ed.), Handbook of Theory and Research for the sociology of Education (pp. 241-58). New York: Greenwood Publishing Group.
Basatyan, S. M. (2011). [Investigating pattern off the culture of poverty, and its related factors: Case study Delfan Township of Lorestan Province (Persian)]. Journal of Social Problems of Iran, 2(2), 7-32.
Coleman, J. (1998). The foundations of social theory [M. Saburi, (Persian trans.)]. Tehran: Ney Publication.
Collier, P. (1998). Social capital and poverty. Washington, D. C.: World Bank.
de Haan, A. (2001). Social exclusion: enriching the understanding of deprivation (Report). Brighton: University of Sussex.
Esfandiari, I. (2013). [The poverty and social deviationscontexts or motivation (Persian)]. Journal of Women’s Strategic Studies, 6(21), 1-32.
Field, J. (2007). Social capital [G. R. Ghaffari & H. Ramezani, (Persian trans.)]. Tehran: Kavir Publication.
Fukuyama, F. (2006). The end of discipline, social capital and maintain it [Gh. A. Tavasoli, (Persian trans.)]. Tehran: Hekayat Publication.
Ghaffari, G., & Tajoddin, M. B. (2005). [The enquiry of social deprivation dimensions (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 5(17), 29-52.
Gregory, D., Johnston, R., Pratt, G., Watts, M., & Whatmore, S. (2009). The dictionary of human geography (5th ed.). New Jersey: John Wiley & Sons Publications.
Grootaert, C. (1999). Social capital, household welfare and poverty in Indonesia. Washington, D. C.: World Bank.
Grootaert, C., & Narayan, D. (2004). Local institutions, poverty and household welfare in Bolivia. World Development, 32(7), 1179–198. doi: 10.1016/j.worlddev.2004.02.001
Hafeznia, M. R. (2002). [Political geography of Iran (Persian)]. Tehran: Samt Publications.
Hamzaei, M. R., Shah Hoseini, A., Borzoo, G. R., Mousavi, S. (2012). [Poverty culture among villagers of Harsin township (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 12(45), 238-73.
Ismail-Zadeh, Kh. (2008). [Anthropological study border common markets with the approach of economic anthropology (Persian)]. Iranian Journal of Anthropology , 5(9), 38-65.
Kalantari, S., Rabbani, R., & Sedaghat, K. (2005). [The relation between poverty and illigality construction of social pathogens (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 5(18), 65-90.
Kordestani, G. R., & Rahimi, M. (2009). [The application of fuzzy logic in accounting and financial decisions (Persian)]. Hesabras, 11(47), 86-93.
Lemmi A., & Gianni, B. (2006). Fuzzy set approach to multidimensional poverty measurement. Berlin, Heidelberg: Springer Science Business Media.
Lin, N. (2001). Social capital: A theory of structure and action. Cambridge: Cambridge University Press.
Moore, B. (2000). 'No child': Child poverty: The facts: A summary. Fitzroy, Victoria: Brotherhood of St. Laurence.
Morris, M. (1998). Social capital and poverty in India. Brighton: Institute of Development Studies.
Mukaila, A., Sakariyau, O., Dauda, C., Paiko, I., Zubairu, U. (2012). Social capital and poverty reduction in Nigeria: A case study of Minna metropolis. International Journal of Business and Social Science, 3(12), 229-236.
Putnam, R. (1995). Bowling alone: America’s declining social capital. Journal of Democracy, 6(1), 65-78.
Saligheh, M., Barimani, F., & Ismail Negad, M. (2008). [Climatical regionalization on Sistan & Baluchestan Province (Persian)]. Journal of Geography and Development, 6(12), 101-06.
Shaditalab, Zh., & Hojjati Kermani, F. (2008). [The relation of social capital with poverty (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 7(28), 35-56.
Shayani, M. (2005). [Poverty, deprivatio and citizenship in Iran (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 5(18), 41-64.
Singer, P. (2009). The life you can save: Acting now to end world poverty. New York: Random House Publications.
Statistical Center of Iran, (2011). Statistical Yearbook of Sistan and Baluchestan Province. Tehran: Statistical Center of Iran.
Warf, B. (2006). Encyclopedia of human geography. Thousand Oaks, California: Sage Publications.
Zahedi, M. J. (2007). [Development and inequality (Persian)]. Tehran: Maziar Publications.
Zahedi, M. J., Maleki, A., & Heydari, A. A. (2008). [Poverty and social capital (Persian)]. Social Welfare Quarterly, 7(28), 79-106.