تجاری‌شدن کشاورزی در بهره‌برداری‌های روستایی و واکاوی عوامل مؤثر بر آن با رویکرد مدل‌سازی ساختاری و تحلیل مسیر

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم جغرافیایی و برنامه‌ریزی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

معنای عام تجاری‌شدن کشاورزی، کشت تخصصی، تولید فراتر از نیازهای معیشتی و فروش آن در بازار است. مطالعه حاضر به سنجش تجاری‌شدن کشت توت‌فرنگی در شهرستان مریوان و تحلیل علّی عوامل مؤثر بر آن پرداخته است. 191 نفر از بهره‌برداران توت‌فرنگی‌کار شهرستان با استفاده از روش طبقه‌ای به‌عنوان‌ نمونه آماری تعیین شدند و داده‌های موردنیاز با انجام عملیات میدانی گردآوری شد. روایی ابزار گردآوری، محتوایی و پایایی آن مبتنی بر اجرای مطالعه مقدماتی و آزمون‌های آماری صورت گرفت. سنجش تجاری‌شدن کشت توت‌فرنگی براساس مؤلفه‌های تخصصی‌شدن، عمقی‌شدن، عملکرد، عرضه بازاری و توسعه کشت از محل درآمد محصول، با رویکرد معادلات ساختاری صورت گرفت. تحصیلات، سابقه، وسعت زمین در واحد بهره‌برداری، شیوه‌های نوین آبیاری، نیروی کار مزدی، فراگیری آموزش‌های حرفه‌ای و امید به آینده شغلی، متغیرهای مستقل بوده‌اند. روابط درونی بین آن‌ها و اثرگذاری‌های مستقیم و غیرمستقیم آن‌ها بر تجاری‌شدن کشت با تحلیل مسیر ارزیابی شد. سه گزینه نخست متغیرهای بیرونی و بقیه متغیرهای درونی مدل علّی‌ساختاری تحلیل بوده‌اند. استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری، با بیشترین میزان، اثر مستقیم و تحصیلات اثر غیرمستقیمی بر تجاری‌شدن کشت داشته‌اند. درمجموع اثرات، وسعت زمین در واحد بهره‌برداری، رضایت‌مندی، امید به آینده و استفاده از سیستم‌های نوین آبیاری بیشترین و استفاده از نیروی کار مزدی، سابقه و تحصیلات، کمترین تأثیر را بر تجاری‌شدن کشت توت‌فرنگی داشته‌اند. 

کلیدواژه‌ها


Abdar, M. (2009) [Agricultural transition from traditional to modern systems in Boyerahmad County (Persian)]. Isfahan: University of Isfahan Publication.
Abdollahi, M. (1999). [Farming systems: A comparative study and evulution of farming systems in Iran (Persian)]. Tehran: Ministry of Jihad-e Keshavarzi Publication.
Ashraf, A. (1983). [Peasants, land and revolution (Persian)]. In Agah Book Collections, Agrarian and Peasantry Problems (pp. 6-49). Tehran: Agah Publication.
Ansari, H. (1997). [The role of cooperatives in agricultural transition from subsistence to commercial production (Persian)]. Agricultural Economics and Development, 13, 330-45.
Azimi, H. (1983). [Distribution of land and income at the verge of agrarian reforms (Persian)]. In Agah Book Collections, Agrarian and Peasantry Problems (pp. 75-95). Tehran: Agah Publication.
Darbandi, A. (2000). [Transition of traditional agriculture to modern one in rural areas of Aligudarz County (Persian)]. Isfahan: University of Isfahan Publication.
Ghahreman, B. (1983). [Two notes on commercial agriculture in Iran (Persian)]. In Agah Book Collections, Agrarian and Peasantry Problems (pp. 135-55). Tehran: Agah Publication.
Ghasemi, V. (2011). [Structural equation modeling in social researches using Amos Graphics (Persian)]. Tehran: Jamee Shenasan Publication.
Houman, H. (2006). [Structural equation modeling with LISREL application (Persian)]. Tehran: Samt Publication.
Jihad-e Keshavarzi Organization of Kurdestan Province (2012). [Reports and statistics of Plan and Programming Office (Persian)]. Retrieved from ???.
Kalantari, Kh. (2004). [Data processing and analysis in socio-economical researches (Persian)]. Tehran: Sharif Publication.
Lai, J. Y., & Lin, C. T. (2008). What factors drive corporate customer satisfaction with e-banking services? Paper presented at the 12th Pacific Asia Conference on Information Systems, Suzhou, China, 3-7 July 2008.
Mansourfar, K. (2007). [Advanced statistical methods using applied softwares (Persian)]. Tehran: University of Tehran Publication.
Moridi, S. (1997). [The necessity of commercialization in small farming holders (Persian)]. Agricultural Economics and Development, 13, 298-329.
Najafi, Gh. (1997). Management in commercial agriculture (Persian)]. Agricultural Economics and Development, 16, 59-88.
Nepal, R., & Thapa, G. P. (2009). Determinants of agricultural commercialization and mechanization in the hinterland of a city in Nepal. Applied Geography, 29(3), 377–89. doi: 10.1016/j.apgeog.2008.12.002
Nowshirvani, V. (1983). [The beginning of commercialization in Iran’s agriculture (Persian)]. In Agah Book Collections, Agrarian and Peasantry Problems (pp. 192-237). Tehran: Agah Publication.
Poole, N. D., Chitundu, M., & Msoni, R. (2013). Commercialization: A meta-approach for agricultural development among smallholder farmers in Africa? Food Policy, 41, 155–65. doi: 10.1016/j.foodpol.2013.05.010
Riwthong, S., Schreinemachers, P., Grovermann, C., & Berger, T. (2015). Land use intensification, commercialization and changes in pest management of smallholder upland agriculture in Thailand. Environmental Science & Policy, 45, 11–19. doi: 10.1016/j.envsci.2014.09.003
Taherkhani, M., & Rahmani, D. (2006). [Specialization of cultivation pattern and its role in rural development (Case study: Strawberry cultivation in Javroud region of Marivan County) (Persian)]. Journal of Spatial Planning, 10(1), 81-102.