تأثیر مؤلفه‌های انسانی بر پراکنش افقی شهر سنندج با تأکید بر اسکان غیررسمی و روستاهای پیراشهری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

3 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

4 استادیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی شهری، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

پراکنش افقی یا همان رشد و گسترش کالبدی سریع شهرها در فضای پیرامون، پدیده‌ای است که امروزه بسیاری از شهرهای ایران آن را تجربه می‌کنند. مؤلفه‌ها و علل مختلفی در بروز این پدیده تأثیر دارند. در این پژوهش مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر گسترش افقی شهر سنندج، به‌ویژه نقش محله‌های حاشیه‌ای و روستاهای نزدیک این شهر به‌دلیل جمعیت‌پذیری زیاد مهاجرین، مطالعه شده است. هدف از این پژوهش نمایان‌کردن نقش تحولات اجتماعی ازجمله اصلاحات ارضی و مدیریت شهری در افزایش مهاجرت و گسترش فیزیکی شهر از طریق پیدایش محله‌های حاشیه‌ای و پیوستن روستاهای اطراف به شهر سنندج است. روش تحقیق در این پژوهش توصیفی‌تحلیلی است و از تصاویر سنجنده TM و OLI ماهواره‌های Landsat 5 و 8 استفاده شده است. سپس با استفاده از نرم‌افزار ArcGIS این تصاویر تجزیه‌وتحلیل شدند. درنتیجه مشخص شد که جمعیت عظیم اسکان‌یافته ناشی از مهاجرت، به‌خصوص در دهه 55 تا 65، موجب به‌وجودآمدن سیزده محله حاشیه‌نشین با وسعت 536 هکتار و سرازیرشدن جمعیت مهاجر موجب پیوستن ده روستای پیراشهری در محدوده شهر سنندج شده که از مهم‌ترین عوامل پراکنش افقی شهر سنندج در چهار دهه اخیر بوده است. همچنین تعداد زیادی روستا در اطراف این شهر هستند که در ادامه رشد و گسترش سریع شهر، چنان‌چه برنامه‌ای برای آن‌ها اندیشیده نشود، با شهر سنندج ادغام خواهند شد و شهری پراکنده با بافتی غیرمسنجم و غیرمتصل را فراهم خواهند آورد.

کلیدواژه‌ها


Abdi, N. (2005). [The impact of urban sprawl on the process of urban sustainable development (Persian)] (MA thesis). Tehran: University of Tehran.
Alonso, W. (1964). Location and land use. Massachusetts: Harvard University Press.
Anas, A. (1999). The cost and benefits of fragmented metropolitan governance, The new regionalist policies. Los Angeles, California: University of Southern California.
Anderson, W. P., Kanaroglou, P. S., & Miller, E. J. (1996). Urban form, energy and the environment: A review of issues, evidence and policy. Urban Studies, 33(1), 7-35. doi: 10.1080/00420989650012095
Brueckner, J. K., & Fansler, D. A. (1983). The economics of urban sprawl: Theory and evidence on the spatial size of cities. Review of Economics and Statistics, 65(3), 479-482. doi: 10.2307/1924193
Center of studies and researches of Iranian urban planning. (1989). In ?? (Eds.). Spatial Planning: Proceedings of ? (pp. 33-49). Tehran: Ministry of Urban Development Publication.
Clark, A. N. (1985). Longman dictionary of geography: Human and physical. Harlow: Longman Group.
Eghbali, N., & Rahimi, M. (2010). [Urban structure of Sanandaj in dominance of informal settlements (Persian)]. Human Geography Research Quarterly, 2(4), 57-72
Frumkin, H. (2002). Urban sprawl and public health. Public Health Reports, 117(3), 201-17. doi: 10.1093/phr/117.3.201
Gazerani, F. (2009). [Planning for balanced development of C.B.D of Snanadaj (Persian)] (MA thesis). Tehran: Shahid Beheshti University.
Jensen, J. R. (2005). Introductory digital image processing: A remote sensing perspective (3­rd ed.). New Jersey: Prentice-Hall.
Kamrava, M. A. (2009). [Contemporary urban planning of Iran (Persian)] (3rd ed.). Tehran: University of Tehran.
Kendall, D. (2007). Sociology in our times: The essentials (8th ed.). Boston: Cengage Learning.
Ladd, H. F. (1998). Effects of taxes on economic activity. In H. F. Ladd (Ed.), Land Government Tax and Land Use Policies in the United States (pp. 115-131). Massachusetts: Edward Elgar Publication.
LaLiberte, L. J. (2009). Centripetal & centrifugal forces (MA thesis). Florida: Atlantic University.
Lewis, P. G. (2001). Retail politics: Local sales taxes and the fiscalization of land use. Economic Development Quarterly, 15(1), 21-35. doi: 10.1177/089124240101500102
Mahdavi, M. (2001). [Introduction to urban geography of Iran (Persian)] (3rd ed.). Tehran: Samt Press.
Mardokh, M. (1972). [The history of Kurd and Kurdistan (Persian)].Tehran: Gharighi Prees.
Mashhadizadeh, N. (1994). [The analysis of the characteristics of the urban planning in Iran (Persian)]. (4th ed.). Tehran: Science and Technology University Press.
Mieszkowski, P., & Mills, E. S. (1993). The causes of metropolitan suburbanization. Journal of Economic Perspectives, 7(3), 135-47. doi: 10.1257/jep.7.3.135
Nazariyan, A. (2002). [The cities of future world (Persian)]. Paper presented at The international Conference on Cultural Approaches to Geography, Mashhad, Iran, 16-18 May 2002.
Papoli Yazdi, M. H., & Rajabi Sanjerdi, H. (2013). [Theories of city and periphery (Persian)]. Tehran: Samt Press.
Sanitary Center of Sanandaj Township 2001-2015. (2015). The reference title?? (Persian)]. Sanadaj: Center of Health Publication.
Statistics Center of Iran. (2011). General census of population and housing, 1946–2011 (Persian)]. Tehran: Statistics Center Press.
Statistics center of Sanandaj Municipality. The reference title?? (Persian)]. Tehran: Gohar publication.
Zanganeh Shahraki, S., Majidi Heravi, A., & Kaviani, A. (2012). [A comprehensive explanation of factors contributed to horizontal urban sprawl of cities (Case study: Yazd City) (Persian)]. Applied Researches in Geography Sciences, 12(25), 173-93.
Zia Tavana, M. H., & Ghadermarzi, H. (2011). [Land use changes of peri-urban villages in urban sprawl process (Case study: Naisar & Hassanabad villages of Sanandaj) (Persian)]. Human Geography Research Quarterly, 42(68), 119-35.