تحلیل نگرش‌­های ارزشی محیط‌زیستی در رفتار محیط‌زیست گرایانه کشاورزان منطقه سیستان در مواجهه با خشکسالی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استادیار ترویج و آموزش کشاورزی دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

از عوامل بروز خشکسالی های شدید در سیستان می‌توان، قرار گرفتن آن را در یکی از گرم و خشک ترین اقلیم های جهان دانست، همچنین از طرف دیگر رفتارها و تغییراتی که در محیط زیست رخ می‌دهد نیز بر شدت خشکسالی می‌افزاید. بنابراین برای جلوگیری از خشکسالی و همچنین حفظ محیط زیست باید رفتار انسان‌ها به سوی ابعاد طبیعت‌گرایانه تغییر کند که این تغییرات نیز مستلزم شناخت نگرش افراد است. پژوهش حاضر از نوع پژوهش‎های توصیفی ـ همبستگی و علّی ـ رابطه‏ای است که با استفاده از فن پیمایش انجام شد. جامعه مورد مطالعه در این پژوهش کشاورزان منطقه سیستان بود (1453=N) که 400 نفر از آنها با استفاده از روش نمونه‏گیری تصادفی طبقه‏ای با انتساب متناسب به عنوان نمونه انتخاب شدند. ابزار پژوهش پرسشنامه محقق ـ ساخته‏ای بود که روایی آن با استفاده از نظرات متخصصان مورد تأیید قرار گرفت و پایایی آن نیز با استفاده از یک مطالعه راهنما و ضرایب آلفای کرونباخ مورد تأیید قرار گرفت (89/0≥ ≥70/0). نتایج پژوهش حاکی از آن است که الگوی علّی ارائه شده قادر است تا 30درصد از تغییرات متغیر وابسته را تبیین کند.. بیشتر کشاورزان دارای نگرش زیست‌کره و نوع‌دوستانه بوده و هنجارهای شخصی بیشترین تأثیر را بر رفتار محیط زیست گرایانه کشاورزان دارند، بنابراین پیشنهاد می‌شود که آموزش مناسب برای تقویت نگرش‌ ارائه شود و این امر می تواند سبب تقویت هنجارهای شخصی آنان شده و سبب بروز رفتار‌های محیط زیست گرایانه شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Aguilar-Luzón, M. D. C., García-Martínez, J. M. Á., Calvo-Salguero, A., & Salinas, J. M. (2012). Comparative study between the theory of planned behavior and the value-belief-norm model regarding the environment, on Spanish housewives’ recycling behavior. Journal of Applied Social Psychology, 42 (11): 2797-2833.
Alam, K. (2015). Farmers’ adaptation to water scarcity in drought-prone environments: A case study of Rajshahi District, Bangladesh. Agricultural Water Management, 148, 196-206.
Bamberg, S., Hunecke, M., & Blöbaum, A. (2007). Social context, personal norms and the use of public transportation: Two field studies. Journal of Environmental Psychology, 27 (3): 190-203.
Bijani, M., Hayati, D. (2013). Attitudes of environmental values in conflict analysis of water: The Case of Doroodzan Dam irrigation network. Iranian Agricultural Extension and Education Sciences, 9 (1), 101-83. (In Persian).
Clark, C. F., Kotchen, M. J., & Moore, M. R. (2003). Internal and external influences on pro-environmental behavior: Participation in a green electricity program. Journal of environmental psychology, 23(3), 237-246.
Gardner, G. T., & Stern, P. C. (2002). Environmental problem and human behavior (2nd ed.). Boston: Pearson.
Goh, E., Ritchie, B., & Wang, J. (2016). Non-compliance in national parks: An extension of the theory of planned behaviour model with pro-environmental values. Tourism Management, 59, 123-127.
Halpenny, E. A. (2010). Pro-environmental behaviours and park visitors: The effect of place attachment. Journal of Environmental Psychology, 30(4), 409-421.
Han, H. (2014). The norm activation model and theory-broadening: Individuals' decision-making on environmentally-responsible convention attendance.Journal of Environmental Psychology, 40, 462-471.
Ibtissem, M. H. (2010). Application of value beliefs norms theory to the energy conservation behaviour. Journal of Sustainable Development, 3(2), p129.
Karpisheh, L., Mirdamadi, M., Hosseini, J. F., & Chizari, M. (2010). Iranian farmers' attitudes and management strategies dealing with drought: a case study in Fars Province. World Applied Sciences Journal, 10(10), 1122-1128.
Katuwal, H. (2012). Demand for Water Quality: Empirical evidence from a knowledge, attitude, behavior, and choice experiment survey about the Bagmati River in Kathmandu, Nepal. Ph. D. Dissertation. The University of New Mexico.
Keshavarz, M., & Karami, E. (2016). Farmers' pro-environmental behavior under drought: Application of protection motivation theory. Journal of Arid Environments, 127, 128-136.
Keshavarz, M., Karami, E., & Kamgare-Haghighi, A. (2010). A typology of farmers’ drought management. American-Eurasian. J Agric Environ Sci, 7(4), 415-426.
Kil, N., Holland, S. M., & Stein, T. V. (2014). Structural relationships between environmental attitudes, recreation motivations, and environmentally responsible behaviors. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 7, 16-25.
Klöckner, C. A. (2013). A comprehensive model of the psychology of environmental behaviour-A meta-analysis. Global Environmental Change,23 (5), 1028-1038.
Michel-Guillou, E., & Moser, G. (2006). Commitment of farmers to environmental protection: From social pressure to environmental conscience. Journal of Environmental Psychology, 26 (3): 227-235.
Nickerson, R. S. (2003). Psychology and environmental change. London: Lawrence Erlbaum.
Piri, H., Ansari, H. (2013) .Stuies Sistan plain drought and its impact on Hamoun Wetlands International. Journal of wetlands, Islamic Azad University, Ahvaz, 4 (15), 63-74. (In Persian).
Pradhananga, A. K. (2014). A moral obligation model of landowner conservation norms and behavior. Ph. D. Dissertation, University of Minesota. (No Published).
Salehi, S., & Imam Gholi, L. (2012). Investigation of social capital impact on the environmental
behavior (Case Study: Kurdistan province). Iranian Journal of Sociology, 13 (4): 90-115. (In Farsi).
Shahraki, J., Dahmardeh, M. (2015). Economic Assessment of Environmental Damages Caused by Drying up of Hamoon Weumtland in Sistan Zone, Biological Forum- An International Journal, 7(1): 1345-1352.
Snelgar, R. S. (2006). Egoistic, altruistic, and biospheric environmental concerns: Measurement and structure. Journal of Environmental Psychology, 26(2), 87-99.
Stern, P. C. (2000). Toward a coherent theory of environmentally significant behavior. Journal of Social Issues, 56(3), 407-424.
Stern, P. C., Dietz, T. (1994). The value basis of environmental concern. Journal of Social Issues, 50 (3), 65-84.
Stern, P. C., Dietz, T., and Kalof, L. (1993). Value orientations, gender, and environmental concern. Environment and Behavior, 25: 322-348.
Vaghefi, A., Haghighatian, M. (2014). The effect of cultural capital (institutional) social environment Behaviors approach to sustainable urban development, Journal of Urban Economics and Management, (8), 65-47. (In Persian).
Vahidi, A. (2011). Impact of climate change and drought on water resources in Iran, the fifth conference of watershed management and soil and water resource management, Kerman, Iran Irrigation & Water Engineering, http://www.civilica.com/Paper-NCWMSWRM05-NCWMSWRM05_279.html. (In Persian).
Valizadeh, N., Bijani., M. And Abbas E. (2015). Pro- environment Behavior analysis farmers’ participation in the protection of ground water resources in the southern area of Lake Urmia. Journal of Agricultural Extension and Education. 11 (2): 201 183. . (In Persian).
Velayati, S., Miri, GH. R. (2008). Environmental investigate the issues Hamoon lake. Geographical research, 56, 103-113. (In Persian).
Vicente-Molina, M. A., Fernández-Sáinz, A., & Izagirre-Olaizola, J. (2013). Environmental knowledge and other variables affecting pro-environmental behaviour: comparison of university students from emerging and advanced countries. Journal of Cleaner Production, 61, 130-138.

World Commission on Environment and Development. (1987). Our common future. In N. Nelissen, J. Straaten, & L. Klinkers (Eds.), Classics in environmental studies (pp.275-284). Utrech, The Netherlands: Universal Books