عوامل مؤثر در ارتقای مؤلفه‌های حس مکان در جابجایی بافت روستاهای آسیب‌دیده پس از زلزله (موردمطالعه: روستای کنزق شهرستان اردبیل)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی معماری، گروه معماری، دانشکده معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

2 استادیار گروه آموزشی معماری، دانشکده معماری، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

3 استادیار گروه آموزشی علوم تربیتی، دانشکده روانشناسی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران

چکیده

هدف پژوهش حاضر شناسایی مؤلفه‌های تأثیرگذار بر حس مکان، بررسی جهت تغییر آن‌ها در جابجایی بافت روستای کنزق پس از سانحه زلزله و تأثیر الگوپذیری از عوامل کالبدی در روستای جدید در جهت ارتقا یا کاهش حس مکان و همبستگی آن‌ها است. لذا با استفاده از شیوه پژوهش تحلیلی-توصیفی مؤلفه‌های حس مکان در چهار دسته، اجتماع‌پذیری و تعاملات اجتماعی، هویت، دلبستگی به مکان و وابستگی به مکان در قالب پرسشنامه‌ای محقق ساخته دارای اعتبار (74/0 =α)، 278 نفر مورد پرسش قرار گرفتند؛ تحلیل اطلاعات حاصل از پرسشنامه با استفاده از نرم‌افزار Spss، برای آزمون فرضیه آماره‌های تی تست تک نمونه‌ای و همبستگی پیرسون است که با فرض اینکه در جابجایی بافت روستای کنزق به الگوی بافت روستای قدیم توجه نشده است و به‌کارگیری الگوی طراحی روستای کنزق قدیم سبب ارتقای مؤلفه‌های حس مکان در روستای جدید خواهد بود به این نتیجه می‌رسد که در جابجایی روستای کنزق تبعیت از برخی عوامل مانند مصالح روستای کنزق قدیم سبب افزایش مؤلفه هویت خواهد شد و عدم تبعیت از فرم و پلان خانه‌های قدیمی نیز حس مکان را افزایش می‌دهد که در نهایت چنین می‌توان اذعان نمود که تأثیر این عوامل در گرو آسایش و راحتی ساکنین است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Azizi Ghoomi, H, Yazdanfar, A, Hosseini, B, Norouzian Maleki, S, 2015, Comparing the Components of Sense of Place in the Traditional and Modern Residential   Neighborhood, Procedia - Social and Behavioral Sciences, ScienceDirect, 277.
Canter, D, 1977, The psychology of place. London: Architectural Press.
Chapin, Stuart. Knapp, Corrine N, 2015, Sense of place: A process for identifying and negotiating potentially contested visions of sustainability, environmental science & policy, ScienceDirect, No. 39.
Ebrahimpoor, Mohsen, 2008, The social consequences of the earthquake in Bam in the damaged villages, Village and Development, No. 4.
Heydarie, Ali Akbar. Yazdanfard, Abbas. Behzadfard, Nazghool, 2013, A model to explain the affecting  parameters on the meaning of place in an educational areas, Iranian scientific Society of architecture and urban development, No. 5.
Falahat, Mohammad Sadegh, Noahi, Samira, 2012, The nature of the signs and its role in promoting the sense of place of architecture, architecture and urban planning of fine arts, No. 49.
Falahat, Mohammad Sadegh, 2006, The concept of a sense of place and its components, the Journal of Fine Arts, No. 89.
Fallahi, Alireza, 2007, Architecture of temporary settlements after disasters, Tehran University Press, No. 139.
Johnson, J. Dayton, 2004, NATURAL DISASTERS AND ADAPTIVE CAPACITY, OECD DEVELOPMENT CENTRE, Working Paper No, 237.
Kalani, parisa. Modiri, Atusa, 2012,  Explaining the role of meaning factor in the process of formation of , sense of place, the journal of Fine Arts, No. 2.
Lak, Azadeh, 2015, Bam earthquake and semantic understanding of the villagers about disorder in the sense of space in residential neighborhoods, Journal of housing and rural Environment, No. 152.
Lewicka, M, 2008, ”Place Attachment, Place Identity, and Place Memory: Restoring the Forgotten City Past. Journal of Environmental Psychology.doi:10.1016/jenvp.2008.02.001, 209-206.
Matoof, Sharif, 2007, Identity crisis and its intensification in the life of the camp after the Bam earthquake, Journal of Baghe Nazar, No. 8..
Modiri, Atusa. Ashrafie Zanjani, Alaleh, 2014, Revitalization of memories in reconstruction after natural disasters, etc. with an emphasis on local identity, Journal of housing and rural Environment, No. 145.
Montgomery, J, 1998, “Making a city: urbanity, vitality and urban design”, Journal of Urban Design, vol.3.95-97.
Mullendore. Nathan D, Ulrich-Schad. Jessica D, Stalker Prokopy, Linda, 2015, U.S. farmers’ sense of place and its relation to conservation behavior, Landscape and Urban Planning, ScienceDirect, No. 68.
Norberg-Schulz, Christan, 1997, " The Phenomenon of Place", Princton Architectural Press, New York.
Relph, E, 2007,  prospects for places: The Macdonald Ed, Rutledge. 120.
Relph, E, 1976, "Place and Placelessness", Sage book, Pion Edition in English,  London.
Rezvanie, Mohamadreza. Kokabie, Leyla. Mansoorian, hosein, 2013,  Resettlement impact on quality of life in villages damaged by natural disasters, Journal of Housing and Rural Environment, No. 133.
Seydayi, Eskandar. Azadi, Yunes, 2015,  Measurement  of  the attitude of the villagers on the village relocation projects, Journal of housing and rural Environment, No. 151.
Tuan, Y.-F, 1974, Topophilia: A study of environmental perception, attitudes, andvalues. Englewood Cliffs, NH: Prentice Hall.
Williams, D. R., & Carr, D. S, 1993, The sociocultural meanings of outdoor recreationplaces. In A. Ewert, D. Shavez, & A. Magill (Eds.), Culture, conflict, and commu-nication in the wildland-urban interface (pp. 209–219). Boulder, CO: WestviewPress.
Williams, D.R., Stewart, S.I, 1998, Sense of place: an elusive concept that is finding a home in ecosystem management. J. For. No. 5, vol. 96, pp. 18–23.
Zarrabian, Farnaz. Menam, Mohammadreza. 2010. Study of factors affecting the sense of place,  municipalities journal, ninth year, No. 89.