شناخت قدرت‌های اجتماعی و ارتباط آن با شکل‌گیری رفتار همکارانه در مدیریت تعارضات منابع آب در حوزه آبخیز سد درودزن، استان فارس

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری علوم و مهندسی آبخیز، کارشناس ارشد سازمان جنگل‌ها، مراتع و آبخیزداری کشور، تهران، ایران.

2 استاد، گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 دانشیار، گروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

4 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

چکیده

بروز نقصان و کاهش در منابع طبیعی موجود در حوزه‌های آبخیز و توزیع غیریکنواخت آن‌ها می‌تواند بر روابط اجتماعی میان ساکنان حوزه‌های آبخیز تأثیرگذار بوده و منجر به بروز تعارضات در بین افراد گردد. با توجه به کمبود آب در حوزه آبخیز سد درودزن، مطالعه حاضر با هدف مدیریت تعارضات منابع آب در حوزه آبخیز سد درودزن با محوریت روابط اجتماعی انجام شده و به تعیین نقاط قوت موجود در شبکه روابط اجتماعی پرداخته است. در این راستا ذینفعان محلی منابع آب در روستاهای تحت شبکه آبیاری در پایین دست سد درودزن به‌عنوان جامعه آماری انتخاب و با استفاده از جدول مورگان 260 نفر به‌عنوان نمونه آماری انتخاب شدند. بر این اساس، داده‌های موردنیاز از طریق پرسشنامه و مصاحبه جمع‌آوری و با استفاده از نرم‌افزار Ucinet بررسی شد. بر اساس نتایج حاصله کنشگران دارای بالاترین میزان مرکزیت درجه خروجی، بتا و بینابینی مشخص شدند. این افراد در رویارویی با موقعیت‌های تعارض از رویکرد راه‌حل‌گرایی و مصالحه و همکاری بهره می‌برند. بنابراین در هماهنگ ساختن افراد و سرعت تبادل منابع و اجرای هرچه بهتر مدیریت مشارکتی و حل تعارضات در زمینه منابع آب نقش اساسی ایفا می‌کنند. بر اساس نتایج آزمون کروسکال والیس بین موقعیت اجتماعی افراد و رویکردهای اتخاذی در مدیریت تعارضات در زمینه منابع آب در منطقه مورد مطالعه تفاوت معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Azizi Khalkhili, T and Zamani, Gh. (2009). [Cooperative irrigation management approach: the psychological foundations and existing barriers (Persian)]. Journal of agricultural economics and development research. 40(1): 16-34.
Bijani, M. and Hayati, D. (2011). Water conflict in agricultural system in Iran: A human ecological analysis. Ecology and Environmental Sciences. 2 (2): 27-40.
Bijani, M. and Hayati, D. (2015). Farmers’ Perceptions toward Agricultural Water Conflict: The Case of Doroodzan Dam Irrigation Network, Iran. Journal of Agricultural Science and Technology. 17: 561-575.
Bodin, O. and Prell, C. (2011). Social network in natural resources management, Cambridge University Press.
Bodin, O., and Crona, B. I. (2009). The role of social networks in natural resource governance: What relational patterns make a difference? Global Environmental Change, 19 (3): 366-374.
Bodin, Ö., Crona, B., and Ernstson, H. (2006). Social networks in natural resource management, What’s there to learn from a structural perspective?. Ecology & Society, 11 (2).8
Bonacich, P. (1987). Power and centrality: a family of measures. American Journal of Sociology, 92(5): 1170-1182.
Borgatti, S.P., Jones, C. and Everett, M. (1998). Network measures of social capital. Connections (INSNA), 21(2): 27-36.
Burt, R. (2005). Brokerage and Closure: An Introduction to Social Capital, Oxford: Oxford University Press.
Degenne, A., and Forse, M. (1999). Introducing Social Networks. London: Sage.
Diani, M. (2003). Leaders or brokers? Positions and influence in social movement networks. In M. Diani and D. McAdam (Eds.), Social Movements and Networks: Relational Approaches to Collective Action (pp. 105-122), Oxford: Oxford University Press.
Ernstson, H. and Sçrlin, S. (2009). Weaving protective stories: connective practices to articulate holistic values in Stockholm National Urban Park. Environment and Planning, 41: 1460-1479.
Ernstson, H., Barthel, S., Andersson, E. and Borgstrçm, S. (2010). Scale-crossing brokers and network governance of urban ecosystem services: the case of Stockholm, Sweden. Ecology and Society, 15(4), art 28.
Filatova, T., Verberg, P., Parker, D. C. and Stand, C. A. (2013). Spatial agent-based models for socio-ecological systems: Challenges and prospects. Journal of Environmental Modelling & Software, 45: 1-7.
Freeman, L. (1979). Centrality in social networks, Conceptual clarifications. Social Networks, 1: 215-239.
Gehrig, J., and Rogers, M. (2009). Water and conflict, incorporating peace building into water development, Catholic Relief Services.
Ghorbani, M. (2012). The role of social networks in the mechanism of exploitation of natural resources, Phd thesis, University of Tehran.
Ghorbani, M., Azarnivand, H., Mehrabi, A. A., Bastani, S., Jafari, M., Nayebi, H. (2013). [Social network analysis: A new approach in policy-making and planning of natural resources co-management (Persian)]. Journal of range and watershed management, 65(4): 553-568.
Ghorbani, M., Jafarian, V. (2016). Social networks and natural resources management, University of Tehran Press.
Kennedy, W. G., Hailegiorgis, A. B., Rouleau, M., Bassett, J. K., Coletti, M., Balan, G. C. and Gulden, T. (2010). An Agent-Based Model of Conflict in East Africa And the Effect of Watering Holes, Proceedings of the 19th Conference on Behavior Representation in Modeling and Simulation, Charleston, SC.
Kock, B.E. (2008). Agent-Based Models of Socio-Hydrological Systems for Exploring the Institutional Dynamics of Water Resources Conflict. (Master of Science Thesis). Department of Civil and Environmental Engineering. Massachusetts Institute of Technology.
Ngaruiya, G. W., and Scheffran, J., (2016). Actors and networks in resource conflict resolution under climate change in rural Kenya. Earth System Dynamics, 7(2), 441-452.Ostrom, E. (1990). Governing the Commons: The Evolution of Institutions for Collective Action. Cambridge: Cambridge University Press.
Marvdasht Agricultural Jihad, 2017
Ostrom, E. (2005). Understanding institutional diversity. Princeton University Press.
Prell, C., Hubacek, K., and Reed, M. (2009). Stakeholder analysis and social network analysis in natural resource management. Journal of Society and Natural Resources, 22: 501–518.
Putnam, L. L. and Wilson, C. (1982). Communicative strategies in organizational conflict: Reliability and validity of a measurement scale. In M. Burgoon (Ed.), Communication yearbook (yearbook 6, pp. 629-652). Newbury Park, CA: Sage
Rahim, A., and Magner, N. (1995). Confirmatory factor analysis of the styles of handling interpersonal conflict: first-order factor model and its invariance across groups. Journal of Applied Pyschology, 80(1): 122-132.
Scholz, R.W. (2011). Environmental Literacy in Science and Society: From Knowledge to decisions. Cambridge: Cambridge University Press.
Schreinemachers, P., and Berger, Th. (2011). An agent-based simulation model of human-environment interactions in agricultural systems. Environmental Modelling & Software, 26: 845-859.
Verburg, P., Parker, D. C. and Stannard, C. A. (2013). Spatial agent-based models for socio-ecological systems: Challenges and prospects. Environmental Modelling & Software. 45: 1-7.
Wasserman, S. and Faust, K. (1994). Social Network Analysis, Methods and Applications. Cambridge: Cambridge University Press.