شناسایی و رتبه‌بندی عوامل تشکیل دهنده معماری کیفیت محیطی در برنامه‌ریزی روستایی (مورد مطالعه: روستای شهریار، بخش فلارد، شهرستان لردگان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکتری، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی،دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

2 دانشیار، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

3 استاد، گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.

چکیده

توجه به کیفیت محیطی و نگرانی‌های مرتبط با آن از شاخصه‌های اصلی زندگی مدرن و معاصر امروزی به‌ویژه در نواحی روستایی است. تحقق کیفیت محیطی در نواحی روستایی نیز مستلزم تبعیت از معماری کیفیت محیطی در برنامه‌ریزی روستایی است. در این میان تعیین اولویت‌ها و رتبه‌بندی جنبه‌های این معماری (از نگاه مردم و کارشناسان محلی) در فرآیند برنامه‌ریزی روستایی اهمیت بسیاری دارد. این مقاله بر محوریت دو سؤال معماری کیفیت محیطی کدام‌اند؟ و کدام‌یک از ارجحیت برنامه‌ریزی برخوردارند؟ شکل گرفت. از این‌رو روستای شهریار از توابع بخش فلارد شهرستان لردگان (با 2342 نفر جمعیت) که بسیاری از طرح‌های اجرایی در قالب برنامه‌ریزی روستایی در آن اجرایی شده است، به‌منظور پاسخگویی به سؤالات و ترسیم چشم‌اندازی از معماری کیفیت محیطی، انتخاب شده است. تعداد 6 کارگروه با تعداد 36 نفر نمونه (با روش نمونه‌گیری هدفمند) انتخاب شده‌اند. در این مقاله، به‌منظور گردآوری داده‌ها و تحلیل آن‌ها از دو روش کیفی و کمی استفاده شده است. با مساعدت و همراهی مردم و کارشناسان محلی، شاخص‌های 24 گانه معماری کیفیت محیطی در برنامه‌ریزی روستایی تعیین شد که 11شاخص در قلمرو اصول، 7 شاخص در قلمرو چارچوب و 6 شاخص در قلمرو فرآیند قرار گرفتند. مصادیق هر شاخص در روستای موردمطالعه (شهریار) مشخص و در کارگروه‌ها بر اساس طیف لیکرت (از بسیار کم تا بسیار زیاد) به رأی گذاشته شد. درنهایت جنبه‌های این معماری (اصول، چارچوب و فرآیند) رتبه‌بندی شد که (از نگاه مردم و کارشناسان محلی) اصول در رتبه اول و فرآیند و چارچوب به ترتیب در رتبه‌های دوم و سوم ارجحیت در معماری کیفیت محیطی برنامه‌ریزی روستایی قرار گرفتند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


Akbarian Ronizi, S.R., and Sheikh Biglu, R. (2015), Assessing the Quality of Tourism Villages' Environment;
Azimi Amoli, J. & Eftekhari, A. R.(2014), Rural Governance (Sustainable Development Management), Position, First Edition.
Brown  A.L. (2003), Increasing the utility of urban environmental quality information, Landscape and Urban Planning 65 , PP 85–93.
Cohon, J,L (1978)Multi- Objective Programing and planing, Academic Press, New York.
Deng, H. (2007). A Similarity-Based Approach to Ranking Multicriteria Alternatives. In D.-S.
Drazkiewicz, A., Challies, E., Nevig, J., (2015). "Public participation and local environmental planning: Testing factors influencing decision quality and implementation in four case studies from Germany." Land Use Policy 46: 211-222.
Eftekhari, A.R. (2015), Leaflet, Analysis of Thinking Planning System for Environmental Quality in Rural Areas, Tarbiat Modares University.
Eftekhari, A.R. (2014), Rural Development Management (Theoretical Foundations), Position, Second Edition.
Eftekhari, A.R. & Badri, S. A. (2012), Theories of Model Development Model of Sample Village, Gilan Governorate, First Edition.
Faraji Molaei, A. (2015), Surveying the Quality Dimensions of Worn-out Tissue Environment in Mafat Abad Neighborhood of Tehran District 13, Second Quarterly, "City Landscape Research", Second Year, No. 3
Hoseini, S. A. & Mirzapour, H. (2009), Application of quality control systems, samt, 1print.
Hussam M., cheraghi, M. and Ashore, H. (2014), an analysis of the environmental impact of physical development of rural areas Case Study: Shahkuh Normandy, housing and rural environment, No. 148, Ss78-63.
Kakavand, E. & Barati, N. & Aminzadeh Guoharzi, B. (2013), "Comparative Measurement of Mental Image of Citizen and Urban Designer in the Context of the Quality of the Urban Environment; Case Study: The Textures of the City of Qazvin", Bagh-e-Naz, No. 25, pp. 112-101.
Kerselaers, .v. Rogge, Lauwers, Vanempten. (2013), Changing land use in the countryside: Stakeholders’ perception of the ngoing rural planning processes in Flanders, Land Use Policy 32, pp197– 206.
Litman .T. (2013) “Planning Principles and Practice”, Victoria Transport Policy Institute , www.vtpi.org.
Litman .T. (2011) “Measuring Transportation Traffic, Mobility and Accessibility”, Victoria Transport Policy Institute , pp1-17.
Local Strategic Planning and Sustainable Rural Livelihoods Rural District Planning in Zimbabwe: A Case Study (2000),  INTERNATIONAL INSTITUTE FOR ENVIRONMENT AND DEVELOPMENT Environmental Planning Issues, No.23, December.
Marans, R.W., Couper, M., (2000), Measuring the quality of community life: a program for longitudinal and comparative international research, In: Proceedings of the Second International Conference on Quality of Life in Cities, vol. 2. Singapore.
Mehdizadeh, j. & Pirzadeh Nahvji, h. Dakht Amiri, m. Jahanshahi, m.h. Taghizadeh Motlagh, m. Sarrafzadeh, h. (2006), Strategic Planning for Urban Development (Recent World Experiences and Its Position in Iran), Tehran, Ministry of Housing and Urban Development, Deputy of Architecture and Urban Development, Sima Design and Publishing Company.
Mohammadi Asahani, Mohammad Hossein et al., (2008), Proposal of Adaptive Process of Environmental Evaluation and Planning for Sustainable Rural Development in Iran, Journal of Rural and Development, Volume 2, Number 2, pp. 100-77.
Motiaiy Leningradi, H. (2010) Rural Planning with Emphasis on Iran, Mashhad Jihad-e-Shahr Publishing House.
Moser, Gabriel, (2009), “Quality of life and sustainability: Toward person–environment congruity”, Journal of Environmental Psychology 29, pp 351–357.
O'Faircheallaigh, C. (2010). "Public participation and environmental impact assessment: Purposes, implications, and lessons for public policy making." Environmental Impact Assessment Review  30(1): 19-27.
Porteous, J.D., (1971). "Design with People: the Quality of Urban Environments", Journal of Environment and Behavior, No. 3, Pp. 78- 155,
Pourtahari, M., Eftekhari, A.R.R., Fatahi, A., (2010) Evaluation of Quality of Life in Rural Areas (Case Study: North Khawai Village, Lorestan Province), Human Geography Research, No. 76, pp. 31-13.
Prager .K. Nienaber .B. Neumann .B. Phillips .A. (2015)” How should rural policy be evaluated if it aims to foster community involvement in environmental management?”, Journal of Rural Studies 37, pp 120-131.
Project of Hadi Shahriar Village (2007), Housing Foundation, Lordegan County.
Rafieyan, M. & Ali Pour, r. & Khademi, M. &  Ghanbar , Taghvaiy, A.A (2012), "Comparative Study of Quality Measurement Approaches in Designing Urban Spaces", Iranian Society of Architecture and Urban Planning. Number 4., pp. 43-35.
Safari, H., Khanmohammadi, E., Hafezamini, A., and Ahangari, S.S., (2013)A New Technique for Multi Criteria Decision Making Based on Modified Similarity Method, Middle-East Journal of Scientific Research 14 (5): 712-719, 2013
Safari, H., Ebrahimi, E., (2014), Using Modified Similarity Multiple Criteria Decision Making technique to rank countries in terms of Human Development Index, Journal of Industrial Engineering and Management.
Schultink .G. (2000), Critical environmental indicators: performance indices and assessment models for sustainable rural development planning, Ecological Modelling 130, pp 47–58.
Tabibian, M., Mansouri, Y. (2013). " Improving environmental quality and living satisfaction in new neighborhoods with prioritizing measures based on residents' opinions (Case study: Kashan)." Environmentalology 39(4): 1-16.
Taghvaiy, A.A. & Marofi, S. & Pahlavan, S. (2012), "Assessment of the Impact of Urban Quality on Citizen's Social Relationships; Case Study: Abkouh District, Mashhad City", role of the world, Volume III, No. 10, pp. 54-42.
Taghvaei, A. A., Maroufi, S., Pahlavan, S. (2012). " Evaluation of the Impact of Urban Quality on the Social Relations of Citizens; Case Study: Abkouh Town, Mashhad City." Naghsh-E-Gahan 3(10): 42-54.
Van Kamp .I., Leidelmeijer .k., Gooitske Marsman .G., de Hollander .A., (2003) Urban environmental quality and human well-being Towards a conceptual framework and demarcation of concepts; a literature study, Landscape and Urban Planning, pp5–18