آسیب‌شناسی برنامه‌های توسعه در بخش روستایی با روش آمیخته (مورد مطالعه: شهرستان ورزقان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

2 استادیار گروه جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

3 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، دانشکده برنامه‌ریزی و علوم محیطی، دانشگاه تبریز، تبریز، ایران.

چکیده

تحقیق حاضر به آسیب‌شناسی پیامدهای برنامه‌های توسعه در بخش روستایی شهرستان ورزقان با روش آمیخته (کمی- کیفی، به شیوه همگرا) پرداخته است. ازنظر هدف، کاربردی و به لحاظ ماهیت و روش از نوع توصیفی- تحلیلی است. به لحاظ گردآوری داده‌ها، از نوع ترکیبی بوده و بنیان فلسفی آن مبتنی بر رویکرد پراگماتیسم است. جامعه آماری شامل کارشناسان محلی است که در بخش کمی از پرسشنامه محقق ساخته (برای 132 نفر پاسخگو) و در بخش کیفی از مشاهده و مصاحبه نیمه‌ساختار‌یافته (51 نفر مصاحبه‌شونده در دو مرحله) استفاده شده است. نبود فرصت‌های شغلی مناسب برای جوانان، فقدان فعالیت‌های تولیدی اشتغال‌زا، ناموفق بودن ایجاد صنایع متصل به کارخانجات معدنی موجود در منطقه، ناموفق بودن صنایع و کارگاه‌های کوچک اشتغال‌زای کشاورزی و افزایش فقر و محرومیت اجتماعی از مهم‌ترین پیامدهای مستخرج از تجزیه‌وتحلیل کیفی به روش تئوری بنیادی است. نتایج ارزیابی نیکویی برازش حاصل از مدل ساختاری (حداقل مربعات جزئی) نشان می‌دهد که مدل ارائه‌شده در سطح مطلوب با داده‌های تجربی سازگاری دارد و در منطقه موردمطالعه ارتباطی یک‌سویه بین پیامدهای اجتماعی، اقتصادی، کالبدی و جامع وجود دارد که پیامدهای اقتصادی و اجتماعی برنامه‌های توسعه منجر به بروز پیامدهای فضایی و جامع هستند؛ به‌طوری‌که شرایط اجتماعی و اقتصادی به فضا و کالبد منطقه تأثیر منفی می‌گذارند؛ همچنین تحلیل مسیر پیامدهای فضایی با پیامدهای جامع نشان می‌دهد که کمرنگ شدن جایگاه روستا و کشاورزی در رویکرد توسعه ملی و عدم تطابق اقدامات با بنیان‌های توسعه پایدار از مهم‌ترین متغیرهای با ضریب تأثیر بالا هستند.

کلیدواژه‌ها


Asayesh, H. (2004). Rural Planning in Iran, Payam e Noor. Tehran
Azkia, M., (2016). Criticism of Rural Development Programs in Iran, Social Research Studies, (1), 103-125.
Azkia, M., Dibaji Froushani, S. (2016). [Criticism of Rural Development Programs in Iran, (Persian)].  Studies and Social Research in Iran, (1), 103- 125.
Azkia, M. Dibaji, Sh. (2017). [Criticism of Rural DevelopmentPrograms in Iran (Persian)]. Studies and Social Research in Iran, (1), 103- 125.
Beheshti, M.B. (2005). [Iranian Economic Development (Persian)]. Tabriz University Press, Tabriz.
Creswell, J. (2017). [An Introduction to Combined Methods, Translated by Morteza Akbari and Raziyeh Akbari]. Sociologists’ Publications, Tehran.
Farajirad, K.,  Kazemian, G., (2013). Local and Regional Development from an Institutional Approach, Tehran: Publishing Co. Jihad University.
Hassayber, Ch.L., (2014). Marketing Research with Mixed Research Approach, Translation: Kambiz Haidarzadeh and Nima Shojaei, Tehran: Bazargani Publishing.
Henseler, J., Ringle, C.M., Sinkovics, R.R. (2009). The Use of Partial Least Squares Path Modeling in International Marketing, Advances in International Marketing, (20), 277–319. http://dx.doi.org/10.1108/S1474-7979 (2009)0000020014.
Howell, j. (1977). Administration and rural development planning: A Sudanese case, Agricultural Administration, (4) 2, 99-120. https://doi.org/10.1016/0309-586X (77)90037-1.
Huder, R. (2008). Geography and Development in the World and Iran, Translated by Fazileh Khani and Nasser Javadi, Tehran, Ghomes Publications
Jomepour (2009). [An Introduction to Rural Development Planning: Approaches and Approaches, Tehran: Publication.
Latifi, G. (2015). [Fundamentals of Social Planning and Policy (Persian)]. Jahad University Press, Allameh Tabataba’i Unit, Tehran.
Maknoun, R., Salimi, J., Bahrami, M. (2015). [Meta-analysis on developmental pathologies in Iran (Persian)]. Economic Strategic Quarterly, (10), 137-167.
Mirzai Ahranjani, H.; Taleghani, Gh.R. and Saadabadi, A.A. (2014). Rural Development Management, Bojnourd: Azarin Mehr Publications.
 Motiei Langroudi, H. (2004). Rural Planning, Jahad University Publication, Mashhad.
Oner, M., Saritas, O. (2005). A systems approach to policy analysis and development planning: Construction sector in the Turkish 5-year development plans, Technological Forecasting and Social Change. 72(7), 886-911.https://doi:10.1016/j.techfore.2004.11.002.
Papoli Yazdi, M.H. (2008). [Rural Development Theories Samt Publishing, Tehran.
Pourtaheri, M., Roknoddin Eftekhari, A.R., and Badri, S.A., (2015). Physical development strategies and policies of rural settlements (with emphasis on global experiences and Iran), Tehran: Islamic Revolution Housing Foundation.
Rezvani, M.R. (2000). [Evaluation of Rural Goals, Rural Policies and Programs in the 5-Year-Old Development Plan of the Country (1373-78), with an emphasis on the organization of rural spaces and centers (Persian)]. Geographic Research, (38), 33-46.
Rezvani, M.R. (2002). An Attitude to the Rural Development Planning System in Iran, Journal of Geographical Research, (4), 25- 38.
Rezvani, M.R. (2009). [Introduction to Rural Development Planning (Persian)]. Gomes Publication, Tehran.
Rezvani, M.R., Hajari, B., Badri, S. A., Torabi, Z. (2017). [Identifying Rural Development Strategies Using the Solar Contributing Framework Case Study: Mighan Village, Journal of Rural Space and Rural Development, (5) 4, 27-43.
Roknoddin Eftekhari, A., Mahmoudi, S., Ghafari, G., & Pourtaheri, M., (2005). Explaining the Spatial Pattern of Social Capital in Rural Sustainable Development: Case Study: Villages of Khorasan Razavi Province, Quarterly Journal of Rural Space and Rural Development, 4(1), 87-107.
Roknoddin Eftekhari, A. Sojasi Ghidari, H., Sadeghlu, T. (2014). [Content Analysis of the Status of Rural Sustainable Development in Plans after the Islamic Revolution, (Persian)], Human Geography Research, (45), 3, 19-38.
Roknoddin Eftekhari, A., Badri, S. A., Sojasi Ghidari, H. (2015). [Theoretical Theories of Territorial Planning in Rural Areas, (Persian)]. Islamic Revolution Housing Foundation.
Roknoddin Eftekhari, A., Mahmoudi, S. Ghafari, G., Pourtaheri, M. (2016). [Explaining the Spatial Pattern of Social Capital in Rural Sustainable Development (Persian)], Quarterly Journal of Rural Space and Rural Development, (4) 1, 87-107.
Seydaei, S.I. (2011). [Rural Planning in Iran (Persian)]. Jahad University Press, Tehran.
Shahbazi, I. (2011). [An Introduction to Pathology of Rural Development (Persian)]. Shahid Beheshti University Press, Tehran.
Shahbazi, I. (2014). [Extensions in Rural Development (Persian)]. Shahid Beheshti University, Tehran.
Shakouri, A. (2011). [Agricultural Development Policies in Iran, (Persian)]. Samt Publishing, Tehran.
 Soleimani, E (2009). [Review of the Fifth Development Plan (14): Chapter Six - Regional Development: Regional Development, Environment, (Persian)]. Rural Development, Islamic Consultative Assembly, Research Center, Tehran.
Statistical Center of Iran (2016). [Population and Housing Census, East Azerbaijan Province (Persian)].
Tietjen, A., Jørgensen, J. (2016). Translating a wicked problem: A strategic planning approach to rural shrinkage in Denmark, Landscape and Urban Planning. https://doi.org/10.1016/j.landurbplan.2016.01.009.
Weigand, K., Flanagan, T., Dye, K., Jones. P. (2014). Collaborative foresight: Complementing long-horizon strategic planning, Technological Forecasting & Social Change, (85), 134–152. https://doi.org/10.1016/j.techfore.2013.08.016.
Zahedi, M.J., Ghaffari, Gh.R., and Ebrahimi Loyeh, A. (2012). Theoretical shortcomings of rural development planning in Iran, Rural Research Quarterly, (4), 1- 24.
Ziari, K.A., (2013). Principles and Methods of Regional Planning, Tehran: Tehran University Press.
Zorzoliu, R. (2012). Regional and Sustainable Development in Italy (as a member of EU), Procedia - Social and Behavioral Sciences, (58), 514-522. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2012.09.1028.