تحلیل عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی روستایی به باغ‌ویلا (مورد مطالعه: دهستان‌های کرارج و براآن جنوبی شهرستان اصفهان)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار، گروه جغرافیا، بخش علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران. ایران.

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیا، بخش علوم اجتماعی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

در این مقاله عوامل موثر بر تغییر کاربری اراضی کشاورزی به باغ‌ویلا در دهستان‌های براآن جنوبی و کرارج شهرستان اصفهان بررسی شده است. با تکمیل پرسشنامه از 184 نمونه تصادفی از میان 426 نفر کشاورز در پنج روستای منتخب، نتایج نشان داد در میان عوامل «مکانی-فضایی» (محیطی، اقتصادی و اجتماعی) بیشترین تأثیر را عوامل محیطی (از جمله کم‌آبی) داشته است. عوامل اجتماعی (از جمله رواج ساخت خانه‌های دوم و افزایش تقاضا و رونق بازار اراضی) و اقتصادی (از جمله بالا بودن هزینه نهاده‌های کشاورزی) در رتبه‌های بعدی قرار گرفت. بررسی عوامل «مدیریتی» نشان داد دخالت سازمان‌های دولتی در بازار کشاورزی، عامل مؤثر تغییر کاربری اراضی بوده است. از دیدگاه کارشناسان، (30 کارشناس موردبررسی) که به روش گلوله برفی انتخاب شدند پرسشگری شد. نتایج نشان داد در میان عوامل «مکانی - فضایی»، بیشترین تاثیر را عوامل اجتماعی و کمترین تاثیر را عوامل اقتصادی بر تغییر کاربری اراضی داشته است. در میان عوامل اجتماعی بیشترین تأثیر را خرید اراضی و ساخت خانه‌های دوم توسط شهرنشینان، در میان عوامل محیطی بیشترین تأثیر را بسته شدن آب زاینده‌رود، در میان عوامل اقتصادی بیشترین تاثیر را درآمد بالاتر کاربری‌های گردشگری، و در میان عوامل «مدیریتی» بیشترین تأثیر را ضعف نظارت و فساد اداری برخی کارکنان نهادهای دولتی داشته است. درمجموع کشاورزان برای ادامه فعالیت کشاورزی تمایل کمی نشان می‌دهند و این احتمال تقویت می‌شود که ازطریق تغییر کاربری اراضی به سمت فعالیت‌های پربازده‌تر و کم‌مشغله‌تر کشیده شوند.

کلیدواژه‌ها


Abdollahi, A.; Mousavi, M.; Gharibi Hasratanloo, G. (2016) Investigating the factors Affecting the tendency of the gardeners in downstream of Sattarkhan Dam in Ahar County to Land Use Change, The 2nd International Conference on Modern Research in Agricultural and Environmental Sciences, Turkey, Karin Institute of Education, 14 March 2016, 1-18.
Ahmadpour, A. and Alavi, E. (2014). Identification and Analysis of Factors Affecting Agricultural Land Use Change in Rural Area (Case Study: Sari County), Journal of Research and Rural Planning, 3(5), 109-120, https://doi.org/10.22067/jrrp.v3i5.27115.
Afrakteh, H.; and Hajipour M. (2014) Urban Sprawl and Its Impacts on Rural Areas Sustainable Development (Case: Peripheral Villages of Birjand) Geography, Vol. 11, No. 39, 158-185.
Amini, S.; Rahmani, B., Majidi Khamenei, B. (2017) The Economic Consequences of Land Use Change in suburban Villages, Case: Villages of Jey Rural-District of Isfahan County, Space Economy and Rural Development, Vol. 6, No. 2, 17-40.
Amirnejad, H. (2014) Factors Affecting Farmers' Willingness to Changing Land Use in Mazandaran Province, Journal of Agricultural Economics Research, Vol. 5, Issue 20, 87-106.
Andersson, K.; and Gibson, C.C. (2006) Decentralized governance and environmental change: Local institutional moderation of deforestation in Bolivia, Journal of policey analysis and Management, 26 (1), 99-123.
Bajocco, S.; Smiraglia, D.; Scaglione, M.; Raparelli, E.; and Salvati, L. (2018) Exploring the role of land degradation on agricultural land use change dynamics, Science of the Total Environment, 636, 1373–1381.
Cegielska, K.; Noszczyk, T.; Kukulska, A.; Szylar, M.; Hernik, J.; Dixon-Gough, R.; Jombach, S.; Valánszki, I.; and Kovács, K.F. (2018) Land use and land cover changes in post-socialist countries: Some observations from Hungary and Poland, Land Use Policy, 78, 1–18.
Fox, T.A.; Rhemtulla, J.M.; Ramankutty, N.; Lesk, C.; Coyle, T.; and Kunhamu, T.K. (2017) Agricultural land-use change in Kerala, India: Perspectives from above and below the canopy, Agriculture, Ecosystems and Environment, 245, 1–10.
Google Earth (Imagery Dates: 2002, 2014 & 2018) Retrieved from https://earth.google.com/web.
Hammer, R.; Stewart, S.; Hawbaker, T.; and Radeloff, V. (2009) Housing growth, forests, and public lands in Northern Wisconsin from 1940 to 2000, Journal of Environmental Management, 90, 2690-2698.
Holmgren, P. (2006) Global Land Use Area Change Matrix: Input to GEO-4. FAO, Retrieved from http://www.fao.org/3/ag049e/AG049e00.htm.
Huang, D.; Jin, H.; Zhao, X.; and Liu, S. (2015). Factors Influencing the Conversion of Arable Land to Urban Use and Policy Implications in Beijing, China, Sustainability, Vol. 7(1), 180-194, doi:10.3390/su7010180.
Isfahan Agriculture-Jahad Organization, A, (Last updated on 2016/09/24), Baraan Jonubi Performance Report in the first six months of 2016, Retrived from http://www.agri-esfahan.ir/Default.aspx?tabid=1255.
Isfahan Agriculture-Jahad Organization, A, (Last updated on 2016/09/24), Kararaj Agriculture-Jahad Organization, Retrived from http://www.agri-esfahan.ir/Default.aspx?tabid=1261.
Isfahan Governorate (last updated on 2015/10/03) A brief look at the Markazi District of Isfahan, Retrived from http://isfahan.gov.ir/Index.aspx?page_=form&lang=1&sub=2&tempname=esfahan&PageID=1922.
Jamshidi, M; Nouri Zamanabadi, S.H.; Seiydai Gelsefidi, S.E.; and Rahimi, D. (2015) Impacts of Drought on Rural District's Economy in Sirvan and Chardavol Counties, Journal Space Economy & Rural Development, Vol. 4, No. 13, 1-17.
Kalali Moghaddam, Z. (2015) An Investigation of the Factors Affecting Land Use Changing of Agricultural Lands (Case Study: Rural Areas of Rasht Town- Iran), Journal of Research and Rural Planning, Vol. 4, No. 1, 113-132.
Krausmann, F.; Haberl, H.; Schulz, N.B.; Erb, K.H.; Darge, E.; and Gaube, V. (2003) Land-Use Change and Socioeconomic Metabolism in Austria, Part I: Driving Forces of Land-Use Change 1950-1995, Land Use Policy, 20(1), 1-20. doi: 10.1016/S0264-8377(02)00048-0.
Land Affairs Organization of Iran (2017) Agricultural Land Statistics, 2016, Office of Land Statistics and Information Technology, Tehran.
Lin, Z.; Anar, M.J.; Zheng, H. (2015) Hydrologic and water-quality impacts of agricultural land use changes incurred from bioenergy policies, Journal of Hydrology, 525, 429–440.
LIU, C.; MA, X.X. (2011) Analysis to driving forces of land use change in Lu'an mining area, Transactions of Nonferrous Metals Society of China, Volume 21, Supplement 3, December 2011, Pages s727-s732.
Long, H.; Heilig, G.K.; Li, X.; Zhang, M. (2007) Socio-Econimic Development and Land use change: Analysis of rural housing land transition in the Transect of the Yangtse River, China, Land use policy, 24 (2007) 141–153.
Mahriar, M.; and Salavati, F. (2008) A Comprehensive Lexicon of Old Names and Cities of Isfahan, People's Culture, Vol. III, Rangineh Publishing.
Ministry of Agriculture-Jahad (2003-2016) Agricultural Statistics Office of Statistics and Information Technology.
Mohammadi, M.; Mehrabi, A.A.; Ghorbani, M.; and Khorasani, M.A. (2013) Survey of Human powers affects on land use change in periphery of rural regions (Study: Alekaleh and Sibon Villages – Tonekanon Township), Geography, Vol. 10, No. 35, 279-298.
Moshiri, S.R.; Ghomashpasand, M.T. (2013) Analysis of the Effects and Consequences of Land Application Change in Agri-Lands in Villages of Central District of LahiJan Town in recent decade, Journal of Studies of Human Settlements Planning, Vol. 7, Issue 21, 1-13.
National Cartographic Center (No Date), Admininstrative Division of Islamic Republic of Iran, approved in 2013, Retrived from http://irdv.ncc.org.ir.
Piquer-Rodríguez, M.; Butsic, V.; Gärtner, P.; Macchi, L.; Baumann, M.; Gavier Pizarro, G.; Volante, J.N.; Gasparri, I.N.; Kuemmerle, T. (2018) Drivers of agricultural land-use change in the Argentine Pampas and Chaco regions, Applied Geography, 91, 111–122.
Salehi Taleshi, F.; and Mahboubi, M.R. (2012) Factors Affecting Land Use Change to Garden, First National Conference on Strategies for Achieving Sustainable Development, Tehran, Ministry of the Interior, March 13, 2012, 1-7.
Sali, G. (2012) Agricultural Land Consumption in Developed Countries, 2012 Conference, August 18-24, 2012, Foz do Iguacu, Brazil 126431, International Association of Agricultural Economists.
Sedighi, .; Darban Astane, A.; Rezvani, M.R. (2017) An Investigation of the physical and political Factors Affecting land Use Changing of Mahmoudabad Town, Journal of Spatial Planning, Vol. 7, Issue 2, 39-58.
Sojasi Qeidari, H.; and Sadrossadat, A. (2016) Analyzing factors affecting land use change at rural areas of Mashhad’s urban fringe, Journal of Rural Research, Vol. 6, Issue 4, 831-856.
Statistical Center of Iran (2011 and 2016), Population and Housing Censuses.
Suwanwerakamtorn, R. & Chanthaluecha, C. (2012). Correlation analysis of factors influencing changes in land use in the lower Songkhram River Basin, the Northeast of Thailand. 33rd Asian Conference on Remote Sensing 2012, ACRS 2012. 3. 2276-2283.
UNEP (2014) Assessing Global Land Use: Balancing Consumption with Sustainable Supply. A Report of the Working Group on Land and Soils of the International Resource Panel. Bringezu, S.; Schütz, H.; Pengue, W.; O´Brien, M.; Garcia, F.; Sims, R.; Howarth, R.; Kauppi, L.; Swilling, M.; and Herrick, J.
Ustaoglu, E.; Perpina Castillo, C.; Jacobs-Crisioni, C.; Lavalle, C. (2016) Economic evaluation of agricultural land to assess land use changes, Land Use Policy, 56, 125–146.
van Vliet, J.; de Groot, H.L.F.; Rietveld, P.; Verburg, P.H. (2015) Manifestations and underlying drivers of agricultural land use change in Europe, Landscape and Urban Planning, 133, 24–36.