واکاوی شاخص‌ها و الگوهای ذهنی غالب متخصصان در ادراک بصری مردم از سیمای محیط روستایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

2 دانشجوی دکتری، گروه معماری، دانشکده مهندسی معماری و شهرسازی، دانشگاه تربیت دبیر شهید رجایی، تهران، ایران.

چکیده

سیمای محیط به عنوان بخشی از منظر روستایی، تعریف‌کننده شخصیت عملکردی فضاها است که در ادراک بصری افراد از محیط روستایی نقش موثری دارد. همانطور که در فرآیند شکل‌گیری منظر، محیط داخلی زندگی انسان بایستی از کیفیت لازم برخوردار باشد محیط بیرونی آن نیز می‌بایست معیارهای لازم بصری را داشته باشد. لذا به منظور بهبود سیمای روستایی، شناسایی معیارهای مؤثر بر ادارک بصری مردم از محیط روستایی هدف انجام این پژوهش است. این پژوهش دارای روش آمیخته (کمی-کیفی) است که بر حسب هدف بنیادی، به لحاظ ماهیت پژوهش اکتشافی و از حیث گردآوری داده‌ها، توصیفی پیمایشی است. جامعه مورد مطالعه 21 متخصص در حوزه معماری، شهرسازی و روستایی است که از طریق پرسشنامه حاصل از تحلیل محتوای اسنادی و پیمایش دلفی به صورت غیرتصادفی شبکه‌ای مورد پرسشگری قرار گرفتند. شاخص‌های استخراجی مراحل دلفی، با استفاده از نرم‌افزار SPSS و از طریق تحلیل عامل کیو و محاسبه میانگین وزنی و انحراف معیار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان داد چهار الگوی ذهنی غالب برای متخصصین به ترتیب اولویت شامل: زیبایی منظره، انسجام ساختاری، وضوح‌پذیری و خوانش محیط است که بیشترین درصد واریانس تبیین‌شده، مربوط به عامل زیبایی منظره با 568/35 % بوده که حاکی از اهمیت و ارجعیت این عامل دارد. از میان شاخص‌های مطرح‌شده در این الگوهای ذهنی نیز، به ترتیب شاخص‌های نشانه (619/7)، چشم‌انداز (476/7) و فرم (381/7) بیشترین میانگین وزنی و بیشترین تأثیر را از دیدگاه جامعه متخصصین در ادراک بصری مردم از سیمای محیط روستا دارد.

کلیدواژه‌ها


Ahmadi, S., Sadeghloo, T., & Shayan, Hamid. (2018). Investigating and Analyzing Effective Factors on the Physical Landscape Change of Villages in Metropolitan Areas (Case Study: Northern villages of Mashhad Metropolitan). Journal of Rural Research, 10(4), 684-697.
Azmati, S. Muzaffar, F. Hosseini, B., & Saleh Sadeghpour, B. (2017). University-Based Design Principles of Open spaces Creative Vitality and Social Interaction. Journal of Research in Educational Systems, 11 (37), 179-200.
Aghelmand, S., & Bakhtiari, N. (2015). improving the visual comfort of citizens by emphasizing the sky line in the urban landscape (case study: Veterans Square in Urmia). International Conference on Man, Architecture, Civil Engineering and the City, Tehran, Iran.
Arnheim, R. (2014). The Dynamics of Architectural Form; Forces of Visual Perception in Architecture. Translation: Mehrdad Ghayoumi Bidhendi. Tehran: The organization for researching and composing university textbooks in the humanities (SAMT).
Adelvand, P., Ghashghaei, R. (2011). The shared landscape: what does aesthetics have to do with ecology? MANZAR, 3(13), 36-41.
Azarniush, M., Ravanjo, A. (2015). Investigating Visual Contamination and its Indicators in the Cities of Iran (The Case of Shushtar). Journal of art faculty, 3(6), 72-92.
Barati, N., Soleimannejad, M.A. (2012). Perception of Stimuli in Controlled Environment and Gender Impact on It Case Study: Faculty of Architecture and Urbanism Students at the International University of Imam Khomaini, Qazvin, Iran. Bagh-e Nazar, 8(17), 19-30.
Carmona, M. (2015). Public Places, Urban Spaces: Various Dimensions of Urban Design, Third Edition. Tehran: University of Tehran Press.
Casciani, D. (2012). ELSE, Experience Of Lighting Sustainability in The Environment. Cumulus, Helsinki.
Douglas Porteous, J. (2004). Environmental Aesthetics: Ideas, Politics and Planning. Taylor & Francis e-Library.
Daviran, E., Khodaei, D., Gholami, S., Daneshdoust, M. (2013). Measurement of Visual Comfort Components in Urban Landscape (with Emphasis on Hosseinieh Azam Zanjan). Journal of geography and environmental studies, 1(3), 45-60.
Feriancovб, L., Kuczman, G, & Toth, A. (2012). Approaches and solutions to public spaces villages. In Environment - Journal for Theory and Care for the Environment, 46(4), 209-213.
Feriancova, l. (2013). The role of landscape architecture in rural development, mendelnet, 2013, 516-520.
Golchin, P., Naroui, B., Masnavi, M.R. (2012). Evaluating Visual Quality of Educational Campus Based on Users Preferences: The Case of Sistan and Balouchestan University, Iran. Jornal of environmental studies, 38(2), 135-150.
Ghafari, A & Falamaki M. M. (2015). Reflection of Semiotic Ideas in the Reading of Architecture: Structuralist and Post-Structuralist Approaches. Journal of Applied Environmental and Biological Sciences, 5(1): 49-55.
Hanachi, P., Azadaramaki, M. (2013). Visual perception of the place of teens by teens. Motaleate shahre irani-eslami, 2(7), 87-98.
Hosseini, B., Allalhesabi, M., Nasabi, F. (2011). Analyzing Urban Environment Regarding Visual Quality (Case Study: Visibility in Old Fabric of Bushehr). Hoviatshahr, 5(8), 83-91.
Hame jani. Y., Bayazidi, A H., & Sahabi, J. (2018). A Qualitative Study of Implications of Meaning in Hawraman-Takht Architecture from Semiotics Perspective. Bagh-e Nazar, 14 (57), 62-45.
Jam, F., Azmati, H. M. Qanbaran, A., & Saleh Sadqupour, b. (2019) Identification and Classification of Architects’ Mental Patterns in Aesthetic Judgment of Residential Building Façade, Using the Q- Factor Analysis. Journal of Architectural Thought, 3 (5), 141-154.
Jančovičová, M. & Štěpánková, R. (2012). Methods of making public areas to Vidienku. Acta Horticulturae ET Regiotecturae, 15(2), 44-49.
Jamkasra, M. (2010). Rehabilitation of the Valuable Rural Texture. Joural of housing and rural environment, 29(131), 68-72.
Krin, T., Benjour, L. (2013). Problems and theories of sensory perception in contemporary philosoph. Translation: Yaser Pouresmaeil. Tehran: Hehmat.
Lokocza, E., Robert L, R., JaritaSadlerb, A. (2013). Motivations for land protection and stewardship: Exploring place attachment and rural landscape character in Massachusetts. Landscape and Urban Planning, 99 (2), 65-76.
Mahdi Nejad, J., Sharghi, A., & Asadpour, F. (2019). A Theory of Thoughts to Explore the Concept of Visual Aesthetics Affecting the Quality of People's Perception of Rural Landscapes. 1st international and the 5fh national conference on sustainable architecture and urban. Tehran Iran.
Modiri, A., Nollahioskouei, N. (2014). Assessing Visual-Spatial Perception of the Imam Hussein Square. Motaleate Shahri (Journal of URBAN STUDIES), 3(11), 75-84.
Momeni, M. (2002). Geography of the World (Unpublished Book). Tehran: Shahid Beheshti University.
Mirkarimi, H., Saeidi, S., Mohammadzadeh, M., Salmanmahini, A. (2014). PCA Method in Landscape Visual Quality Assessment, Case study: Ziarat Watershed of Golestan Province. Scientific journal database, 40(2), 451-462.
Najafqoli  Pour  Kalantari, N., Etesam, A., & Habib, F. (2017). Check in architectural geometry and proportions of the golden Iran (Case Study: Tabriz traditional houses). International Journal of Urban and Rural Management, 16 (46), 491-477.
Nozari, Z., & Tavakoli Kazeruni, M. (2018). The role of territory and legibility on the residential complex (case study of Sattarkhan Shiraz residential complex). Third International Conference on Civil Engineering, Architecture and Urban Design. Tabriz, Iran.
Pakzak, J. (2010). The thought of urbanization from space to place. Third volume, First Edition. Tehran: Shahidi.
Sedaghati, A., Dortemi, Sh. (2017). Assessment of Visual Quality and the Perception of Landscapes in the Roads Leading to City (Case Study: Bojnord City).  Journal of geography and environmental studies, 6(21), 91-108.
Salacova, M. (2012). Principles of rehabilitation and rural development in the Czech Republic. In Environment - Revue on Theory and Care for the Environment, 46(4), 186- 192.
Sarafin, M. (2012). Rural futures in the range of architecture - the village versus town. In Environment Revue on Theory and Care for the Environment, 46(4), 199-203.
Steelman, T. A., & Maguire, L. A. (1999). Understanding participant perspectives: Methodology in national forest management. Journal of policy analysis and management, 18(3), 361-388.
Shams Dolatabadi, S. Muzaffar, F. Malek, N and Bahram Saleh Sadghpour, p. (2019). Characteristics and elements of primary school open space’s design based on EI in learning process from professional’s perspective. Technology of Education Journal (TEJ), 13 (2), 413- 423.
Shamili, F., & Ghafoorifar, F. (2018). The concept of perception and visual communication with the approach to Gestalt psychology and Fermi structuralism of decorative elements. National Archives, (16), 216-196.
Sohrabian, G. & Habib, F. (2015). Aesthetics Component of Urban Night Scape. International Journal of Urban and Rural Management, (41), 204-187.
Torkashvand, A., & Majidi, S. (2013). Recognition of some signs in urban spaces. Journal of Iranian Architecture & Urbanism, (6), 15-5.
Windle, P. E. (2004). Delphi technique: assessing component needs. Journal of PeriAnesthesia Nursing, 19(1), 46-47.
Veitch, J. A, & Newsham, G. R. (1998). Determinats of lighting quality, State of the science. Journal of the Illuminating Engineering Society.