طراحی مدل برنامه‌ریزی ریاضی جهت بهینه‌سازی شاخص‌ فقر FGT در مناطق روستایی شهرستان بهبهان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد توسعه‌ی روستایی، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان. ملاثانی، ایران.

2 دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

3 گروه اقتصاد کشاورزی، دانشکده مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.

چکیده

یکی از مهمترین عواملی که باعث بهبود اغلب شاخص‌های فقر می‌شود، افزایش درآمد جامعه مورد بررسی است. در بخش کشاورزری، این مهم از طریق مدیریت صحیح منابع و با انتخاب الگوی کشت مناسب قابل دست‌یابی است. مطالعه‌ی حاضر، به ارائه مدل برنامه‌ریزی ریاضی پرداخته که هدف آن بهینه‌سازی شاخص فقر فوستر، گریر و توربک (FGT) از طریق ایجاد درآمد بالاتر با ارائه‌ی الگوی کشت بهینه است. جهت بررسی توانایی مدل پیشنهادی، مناطق روستایی سردشت، لنگیرات، حومه، دودانگه و تشان از توابع شهرستان بهبهان انتخاب شدند. برای محاسبه‌ی خط فقر، از روش نیاز به کالری روزانه که از ماتریس عملکرد تغذیه‌ای برآورد می‌شود، استفاده گردید. داده‌های مورد نیاز از طریق مراکز خدمات جهاد کشاورزی این شهرستان در سال زراعی 97-1396 و مرکز آمار ایران جمع‌آوری و توسط نرم‌افزارهای Excel و GAMS مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که در الگوی پیشنهادی، ضمن افزایش سود به میزان 47/10 درصد، سطح زیرکشت محصولات گندم و یونجه کاهش و سطح زیرکشت هندوانه و چغندرقند افزایش یافته است. در این الگو، میزان آب مصرفی نیز در حدود 5/0درصد کاهش یافت. همچنین با میانگین‌گیری از شاخص FGT در دو الگوی جاری و بهینه، مشخص گردید که مقدار عددی این شاخص (مقدار تابع هدف) در کل شهرستان از 47/3 به 03/0 واحد کاهش یافته است. بنابراین، الگوی بهینه ضمن افزایش درآمد کشاورزان، موجبات کاهش فقر و همچنین کاهش استفاده از نهاده‌ی کمیاب آب را فراهم نموده است. لذا ترویج الگوی بهینه‌ی به دست آمده در این مطالعه، از طریق سازمان جهاد کشاورزی توصیه می‌شود.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 شهریور 1399
  • تاریخ دریافت: 27 مهر 1398
  • تاریخ بازنگری: 20 مرداد 1399
  • تاریخ پذیرش: 09 شهریور 1399