تأثیرات پروژه‌های صنعتی بر توانمندسازی جوامع محلی (مطالعه موردی: پالایشگاه شازند)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد، گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

2 استادیار، گروه مدیریت دولتی، شهری و کارآفرینی، دانشکده مدیریت و حسابداری، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

3 کارشناس ارشد، گروه برنامه‌ریزی اجتماعی، دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.

چکیده

توانمندسازی از مؤلفه‌های الگوی جدید توسعه است که امروزه در گفتمان‌ها و اعمال توسعه‌ای مفهوم مرکزی شده است و بازگوکننده رویکرد توسعه‌ای پایین به بالا و درون‌زاست. پژوهش حاضر قصد دارد تأثیرات صنعت نفت و گاز را بر توانمندی شهرستان شازند بررسی کند. توانمندی با دو بُعد عاملیت و ساختار فرصت‌ها و با شاخص‌های ظرفیت اجتماعی، اقتصادی، انسانی، اکولوژیکی، کالبدی و ساختار فرصت‌ها با استفاده از روش توصیف و تحلیل کمّی و ابزار پرسش‌نامه سنجش شد. حجم نمونه براساس فرمول کوکران، 378 نفر با نمونه‌گیری چندمرحله‌ای انتخاب شد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که ظرفیت اجتماعی با میانگین 51/2، اقتصادی 73/2، انسانی 49/2 بعداز احداث پالایشگاه در سطح متوسط و ظرفیت کالبدی با میانگین 06/2، اکولوژیکی 54/1 و ساختارفرصت‌ها 98/1 در سطح بسیارنامطلوبی قرار دارد. درمجموع میزان توانمندی جوامع تحت تأثیر پالایشگاه در سطح متوسط و رو به پایین است و تا سطح مطلوب فاصله‌ بسیارزیادی دارد؛ به عبارت دیگر نبود تعامل مناسب بین صنعت نفت و جامعه‌ محلی سبب بی‌تأثیربودن بر توانمندی جامعه‌ محلی شده است.

کلیدواژه‌ها


Alsop, R., & Heinsohn, N. (2005). Measuring empowerment in practice: Structuring analysis and framing indicators. World Bank policy research working paper: N0. 3510. Washington, D. C.: World Bank Publications. Retrieved from https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/8856
Caffrey, P. (2002). An independent environmental and social assessment of the Camisea Gas Project (Unpublished report). Retrieved from http://amwt.ch/625 ‏
Erstad, M. (1997), Empowerment and organizational change. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 9(7), 325–33.
Freire, P. (1970). Pedagogy of the oppressed [M. Bergman Ramos (English trans.)]. New York: Continuum.‏
Fundación para las Relaciones Internacionales y el Diálogo Exterior. (2006). Empowerment: Development backgrounder. Madrid: Fundación para las Relaciones Internacionales y el Diálogo Exterior. Retrieved from fride.org/descarga/BGR_Empowerment_ENG_may06.pdf
Harrison, R. (1993). Human resource management: Issues and strategies. Boston: Addision Wesley Publication.
Heidari Sareban, V. (2012). [Empowerment a major step towards the rural development (Persian)]. Journal of Geographical Studies, 27(3), 169-88.
Kabeer, N. (2005). Gender equality and women’s empowerment: A critical analysis of the third millennium development goal 1. Gender & Development, 13(1), 13-24.‏ doi: 10.1080/13552070512331332273
Khani, F. (2006). [The geography of development in the world and Iran (Persian)]. Tehran: Ghomes Publication.
Khayyati, M., & Aazami, M. (2014). [Analysis of rural economic empowerment and its determinants (Case study: Rice producers in Rasht county) (Persian)]. Journal of Research and Rural Planning, 3(1), 56-44.
Luttrell, C., Quiroz, S., Scrutton, C., & Bird, K. (2009). Understanding and operationalising empowerment. London: Overseas Development Institute.‏
Mason, K. O., & Smith, H. L. (2000). Husbands’ versus wives’ fertility goals and use of contraception: The influence of gender context in five Asian countries. Demography, 37(3), 299-311. doi: 10.2307/2648043
McCall, T. (2003). Institutional design for community economic development models: Issues of opportunity and capacity. Community Development Journal, 38(2), 96-108. doi: 10.1093/cdj/38.2.96
Mirzaie, H., Ghaffari, Gh. R., & Karimi, A. (2011). [The study of impact of industrialization and background variables on empowerment (Case study: Rural area of county of Qorveh) (Persian)]. Journal of Rural Research, 1(4), 99-128.
Motiee Langroodi, S. H., & Najafi Kani, A. A. (2006). [Review and evaluate the effects of towns on rural settlements: The case of Babol county (Persian)]. Journal of Geographical Studies, 38(58), 147-65.
Narayan-Parker, D. (2002). Empowerment and poverty reduction: A sourcebook. Washington, D. C.: World Bank Publications.
Peeters, L. W., J., & Ateljevic, I. (2009). Women empowerment entrepreneurship nexus in tourism: Processes of social innovation. In J. Ateljevic, S. J. Page (Eds.). Tourism and entrepreneurship: International perspectives (pp. 75-90). Oxford : Butterworth-Heinemann. ‏
Rahmani, M. (2007). [Micro-credits as empowering women: A case study of Posht-Rūd Village, Bam (Persian)] (MA thesis). Isfahan: University of Isfahan.
Rezvani, M. R., Ramezanzadeh Lasbouie, M., & Mohammadpour, Jaberi, M. (2010). [The analysis of socio-economic effects of industrial areas on developing rural areas (Case study: Industrial area of Soleiman Abad, Tonekabon) (Persian)]. Geography and Development, 8(18), 5-26.
Sen, G. (1997). Empowerment as an approach to poverty: Background paper to human development report.‏ Madrid: Instituto de Estudios del Hambre. Retrieved from http://www.ieham.org/html/docs/Empowerment_as_an_approach_to_Poverty.pdf
Shaterian, M., & Ganjipour, M. (2011). [Effects of civil investments in empowerment of rural areas (Case study: Abouzeid-Abad District) (Persian)]. Journal of Rural Research, 1(3), 131-52.
Talebian, S. A., & Omrani Majd, A. (2008). [A survey of the social impacts of oil and gas projects (Persian)]. Journal of Human Resource Management in Oil Industry, 3(1), 102-22.
Thomas, K. W., & Velthouse, B. A. (1990). Cognitive elements of empowerment: An “interpretive” model of intrinsic task motivation. Academy of Management Review, 15(4), 666-81. doi: 10.5465/amr.1990.4310926
Verity, F. (2007). Community capacity building: A review of the literature. Adelaide: Department of Health Press‏.
Wallerstein, N. (2002). Empowerment to reduce health disparities. Scandinavian Journal of Public Health, 30(59), 72-77. doi: 10.1177/14034948020300031201
Zahedi, M. J. (2008 July 14). [Strengthening and delegated legislative power to the people (Persian)]. Etemad Newspaper, 4.