بومی سازی نشانگرهای منظر پایدار در زیست بوم روستایی ایران با تاکید بر منظر ذهنی- ارزیابانه ذی اثران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه شهرسازی، دانشگاه هنر

2 دانشیار گروه معماری، دانشکده معماری ، پردیس هنرهای زیبا.

چکیده

ماهیت منظر روستایی مبین تعامل و تفاهم انسان با طبیعت بوده و در ارتباطی تنگاتنگ بین بستر زمینه‌ای و تعامل عمیق انسان با طبیعت شکل می‌گیرد. با توجه به اینکه منظر با هویت روستایی ایران، در سال‌های اخیر دستخوش دگرگونی شده، تبیین ابعاد منظر پایدار روستایی بر اساس تجربیات زیست بومی ذی‌اثران و در انطباق با شرایط زمینه‌ای روستا ضرورت دارد. از آنجاکه منظر روستایی برخواسته و وابسته به زمینه است، این پژوهش، با هدف یافتن نشانگرهای منظرپایدار و عوامل تاثیرگذار بر آن در شرایط زمینه‌ای روستاهای ایران انجام شده است. پژوهش به روش تحلیلی و ترکیب روش‌های کمی و کیفی انجام و طی آن به‌کمک مصاحبه‌های نیمه ساختار یافته و ترسیم نقشه‌های ذهنی ذی‌اثران، نشانگرهای پراهمیت در تناسب با زمینه‌های شکل‌گیری محیط‌های روستایی تعیین و تحلیل شده‌اند. نتایج پژوهش نشان می‌دهد که منظر بومی روستاها به‌رغم وجود تنوع و تمایز، دارای نوعی وحدت و همخوانی هستند و بر اساس تحلیل یافته‌ها، برخی نشانگرهای پراهمیت که به منظر روستایی وحدت و تنوع بخشیده و آن‌را پایدار ساخته‌اند، عبارتنداز: مناسب بودن موقعیت طبیعی استقرار روستا، وجود منظره‌های شگفت‌انگیز و تحسین برانگیز طبیعی، سازگاری معماری خانه‌ها و بافت روستا با شرایط اقلیمی زمینه، تلفییق موزون منظرهای متنوع طبیعی و مصنوع در یکجا (ترکیب متناظر منظر بافت روستا با منظر باز و گسترده‌ی زمین‌های وسیع کشاورزی)، که همه هویت تاریخی منظر روستا را می‌سازند. عوامل ثانویه‌موثربر منظر روستایی عبارتنداز: تنوع شیوه‌های معیشتی، وجود مراسم خاص فرهنگی، دلبستگی به‌مکان، تاثیر درآمد و اقتصاد بر توجه به ظاهر بنا و بافت.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 22 شهریور 1399
  • تاریخ دریافت: 22 اسفند 1398
  • تاریخ بازنگری: 04 شهریور 1399
  • تاریخ پذیرش: 22 شهریور 1399