شناسایی و دسته‌بندی الگوهای ذهنی کشاورزان دارای مزارع‌ چندکارکردی نسبت به ترویج کشاورزی چندکارکردی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

2 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده اقتصاد و توسعه کشاورزی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.

3 استادیار، گروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، مجتمع آموزش عالی سروان، سراوان، ایران.

چکیده

کشاورزی چندکارکردی به منزله پارادایم نوین توسعه کشاورزی و روستایی به عنوان پاسخی به چالش‌های اجتماعی، اقتصادی و محیط زیستی مورد توجه جهانیان قرار گرفته است. از این رو مطالعه پیش‌رو به شیوه آمیخته و با استفاده از روش کیو، به تحلیل الگوهای ذهنی کشاورزان نسبت به ترویج کشاورزی چندکارکردی می‌پردازد. در گام کیفی، با استفاده از رویکرد هدفمند و روش نمونه‌گیری گلوله برفی با 11 نفر از صاحب‌نظران دانشگاهی مصاحبه شد. تحلیل داده‌های گردآوری‌شده با نرم‌افزار MAXQDA12 منجر به استخراج 61 گزاره شد. از این تعداد، 48 گزاره به عنوان نمونه کیو انتخاب شد. در گام کمی، پس از جمع‌آوری اطلاعات حاصل از مرتب‌سازی کیو توسط 16 نفر از کشاورزان دارای مزارع چندکارکردی (21 N =)، این اطلاعات با روش تحلیل عاملی کیو در نرم افزار SPSS25 تحلیل شد. نتایج نشان داد، 16 کشاورز مورد مطالعه در مجموع چهار الگوی ذهنی در مورد ترویج کشاورزی چندکارکردی داشتند که عبارت‌اند از: حامیان درک اهمیت و منافع کشاورزی چندکارکردی و محدودیت‌های کشاورزی تولیدگرا، حامیان سیاست‌های تسهیل و تشویق‌کننده و عوامل آموزشی و ترویجی، حامیان مهارت‌های کارآفرینی کشاورزان و تقاضای جامعه برای کارکردهای غیرتولیدی کشاورزی، حامیان ویژگی‌های مزرعه در چندکارکردی کردن مزارع کشاورزی. این الگوها در مجموع 20/84 درصد واریانس کل را تبیین کردند. الگوی ذهنی اول (86/26 درصد) و الگوی ذهنی دوم (51/23 درصد) سهم بیشتری از واریانس کل را تبیین کردند.

کلیدواژه‌ها


Arovuori, K., & Kola, J. (2005). Policies and measures for multifunctional agriculture: experts' insight. International Food and Agribusiness Management Review, 8(3), 21-51.
Barnaud, C., & Couix, N. (2020). The multifunctionality of mountain farming: Social constructions and local negotiations behind an apparent consensus. Journal of Rural Studies, 73, 34-45.‏
Borrelli, I. P. (2016). Territorial sustainability and multifunctional agriculture: A case study. Agriculture and agricultural science procedia, 8, 467-474.
Bretagnolle, V., Berthet, E., Gross, N., Gauffre, B., Plumejeaud, C., Houte, S., ... & Gaba, S. (2018). Towards sustainable and multifunctional agriculture in farmland landscapes: Lessons from the integrative approach of a French LTSER platform. Science of the Total Environment, 627, 822-834.‏
Bruins, P., Boomaerts, J., Edens, T., van Esch, J., Janssen, T., Voskuil, P., ... & van Zwieten, D. (2004). Boeren op Pad naar Verbreding. Ede, Expertisecentrum LNV, Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Rapport EC-LNV, (2004/344).‏
Castree, N., & Braun, B. (1998). The construction of nature and the nature of construction. Remaking reality: nature at the millenium, 3-42.
Classen, L. S. (2004). Assessing sustainable rural development: A participatory impact assessment of the IPCA project in Honduras.‏
De Lauwere, C. C. (2005). The role of agricultural entrepreneurship in Dutch agriculture of today. Agricultural Economics, 33(2), 229-238.‏
FAO. (2003). Roles of Agriculture Project (ROA). Agriculture and Development Economics Division (ESA), FAO, Roma.
Grashof-Bokdam, C, J., Cormont, A., Polman, N, B., Euge, P., West erhof, J, G, M., Frank, J, G, J and Opdam, P, F, M. (2017). Modelling shifts between mono- and multifunctional farming systems: the importance of social and economic drivers. Landscape Ecol, 32:595–607.
Heringa, P. W., Van der Heide, C. M., & Heijman, W. J. (2013). The economic impact of multifunctional agriculture in Dutch regions: An input-output model. NJAS-Wageningen Journal of Life Sciences, 64, 59-66.
Jankovic, S., Kuzevski, J., Tolimir, N., Berjan, S., El Bilali, H., Capone, R., & Tomic, V. (2013). Role of Extension Services in Promoting Multifunctional Agriculture and Integrated Rural Development in Serbia. Extension Education Worldwide, 141.‏
Leakey, R. R. B., & Prabhu, R. (2017). Towards multifunctional agriculture–an African initiative. Multifunctional agriculture: Achieving sustainable development in Africa, 393-414.‏
Maier, L., & Shobayashi, M. (2011). Multifunctionality: towards an analytical framework. Organization for Economic.
Manson, S. M., Jordan, N. R., Nelson, K. C., & Brummel, R. F. (2016). Modeling the effect of social networks on adoption of multifunctional agriculture. Environmental modelling & software, 75, 388-401.‏
Marsden, T., & Sonnino, R. (2008). Rural development and the regional state: Denying multifunctional agriculture in the UK. Journal of Rural Studies, 24(4), 422-431.‏
Marzban, S., Allahyari, M. S., & Damalas, C. A. (2016) "Exploring farmers’ orientation towards multifunctional agriculture: Insights from northern Iran. Land Use Policy, 59, 121-129.‏
Morgan, S. L., Marsden, T., Miele, M., & Morley, A. (2010). Agricultural multifunctionality and farmers' entrepreneurial skills: A study of Tuscan and Welsh farmers. Journal of Rural Studies, 26(2), 116-129.
Pazek, K., Rozman, C., Majkovic, D., Turk, J., Kljajic, M., Skraba, A., & Prisenk, J. (2014). Assessment of multifunctional agriculture: application of selected multi-criteria methods in case of Slovenia. Bulgarian Journal of Agricultural Science, 20(5), 1008-1017.
Peng, J., Liu, Z. C., & Liu, Y. X. (2014). Research progress on assessing multi-functionality of agriculture. Chinese Journal of Agricultural Resources and Regional Planning, 35(6), 1-8.‏
Peng, J., Lv, H., Liu, Y., Chen, X., & Hu, X. (2015). International research progress and perspectives on multifunctional landscape. Advances in Earth Science, 30(4), 465-476.‏
Pribadi, D. O., Zasada, I., Muller, K., & Pauleit, S. (2017). Multifunctional adaptation of farmers as response to urban growth in the Jabodetabek Metropolitan Area, Indonesia. Jurnal of Rural Studies, 55, 100-111.‏
Ragkos, A., Theodoridis, A., & Batzios, C. (2015). Public awareness concerning the multifunctionality of Cypriot agriculture. Agriculture and agricultural science procedia, 4, 147-157.‏
Sangkapitux, C., Suebpongsang, P., Punyawadee, V., Pimpaoud, N., Konsurin, J., & Neef, A. (2017). Eliciting citizen preferences for multifunctional agriculture in the watershed areas of northern Thailand through choice experiment and latent class models. Land Use Policy, 67, 38-47.‏
Savari, M. (2019). Modeling Drought Effects on Sustainable Livelihoods of Small Scale Farmers in Rural Settlements of Kurdistan Province. Journal of Spatial Analysis Environmental hazarts, 6(2), 111-128.‏
Schimmenti, E., Daddi, G., Asciuto, A., Borsellino, V., Di Gesaro, M., & D’Acquisto, M. (2016). Explorative study of multifunctional agriculture in a Sicilian inland area. Italian Review of Agricultural Economics, 71(1), 423-434.‏
Seuneke, P., & Bock, B. B. (2015). Exploring the roles of women in the development of multifunctional entrepreneurship on family farms: an entrepreneurial learning approach. NJAS-Wageningen Journal of Life Sciences, 74, 41-50.‏
Seuneke, P., Lans, T., & Wiskerke, J. S. (2013). Moving beyond entrepreneurial skills: Key factors driving entrepreneurial learning in multifunctional agriculture. Journal of Rural Studies, 32, 208-219.‏
Van der Ploeg, J. D., Long, A., & Banks, J. (2002). Rural development: the state of the art.
Van Huylenbroeck, G., Vandermeulen, V., Mettepenningen, E., & Verspecht, A. (2007). Multifunctionality of agriculture: a review of definitions, evidence and instruments. Living reviews in landscape research, 1(3), 1-43.‏
Venema, G. S., Doorneweert, R. B., Oltmer, K., Dolman, M. A., Breukers, A., van Staalduinen, L. C., ... & Dekking, A. J. G. (2009). Wat noemen we verbrede landbouw? Verkenning van definities en informatiebehoeften. LEI Wageningen UR.‏
Walford, N. (2003). Productivism is allegedly dead, long live productivism. Evidence of continued productivist attitudes and decision-making in South-East England. Journal of Rural Studies, 19(4), 491-502.‏
Wilson, G. A. (2007). Multifunctional agriculture: a transition theory perspective. Cabi.‏
Wilson, G. A. (2008). From ‘weak’ to ‘strong’ multifunctionality: conceptualizing farm-level multifunctional transitional pathways. Journal of Rural Studies, 24, 367-383.
Yazdanpanah, M. (2018). Multifunctional Agriculture Paradigm; Rural Tourism, a key to sustainable employment development in rural areas. Journal of Entrepreneurship in Agriculture, 5(1), (In Farsi).
Yu, M., Yang, Y., Chen, F., Zhu, F., Qu, J., & Zhang, S. (2019). Response of agricultural multifunctionality to farmland loss under rapidly urbanizing processes in yangtzeriver delta, china. Science of the Total Environment, 666, 1-11.‏