تحلیل فضایی - زمانی مهاجرت‌های معکوس(شهر به روستا) در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

مهاجرت معکوس یکی از جریان‌های اصلی پیوندهای روستایی - شهری به حساب می‌آید. این جریان متاثر از برخی عوامل دافعه شهری مانند بالا بودن هزینه زندگی و آلودگی هوا و همچنین برخی عوامل جاذبه در نواحی روستایی مانند پایین بودن هزینه زندگی، شرایط مطلوب آب و هوایی و امکان گذران اوقات فراغت شکل می‌گیرد و اثرات متفاوتی را نیز هم در مبدا و هم در مقصد مهاجرت به جا می‌گذارد. هدف از مقاله حاضر تحلیل وضعیت مهاجرت‌های معکوس هم در بعد فضایی و هم به لحاظ زمانی است. روش پژوهش به صورت توصیفی تحلیلی بوده و در سه سطح ملی، استانی و شهرستانی به تحلیل مهاجرت‌های معکوس پرداخته است. داده‌های مورد استفاده در این پژوهش از مرکز آمار ایران تهیه شده و طی دو دوره زمانی 5 ساله 1390-1385 و 1395-1390 مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفته است. تحلیل داده‌ها با استفاده از تکنیک‌های آمار فضایی در محیط نرم افزار Arc Map انجام شده است. یافته‌های پژوهش در سطح ملی نشان دهنده کاهش نسبی مهاجرت‌های معکوس طی دوره زمانی 5 سال 1390 تا 1395 است. در سطح استانی نیز 28 استان کشور دارای رشد منفی و کاهش نسبی مهاجرت‌های معکوس مواجه بوده و تنها 3 استان دارای رشد مثبت بوده‌اند. یافته‌های تحلیل فضایی در سطح شهرستان‌های کشور نیز نشان دهنده تمرکز فضایی تعداد بالای مهاجرت‌های معکوس در پیرامون دو کلانشهر تهران و مشهد است. همچنین محل تمرکز فضایی مقادیر بالای نسبت مهاجرت‌های معکوس به کل مهاجران وارد شده به نواحی روستایی، منطبق با مناطق مرکزی و شمالی ایران است.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 28 آبان 1401
  • تاریخ دریافت: 08 اردیبهشت 1401
  • تاریخ بازنگری: 17 مهر 1401
  • تاریخ پذیرش: 27 آبان 1401
  • تاریخ اولین انتشار: 28 آبان 1401